Bàn học của trẻ: chiều cao, ánh sáng và chỗ ngồi kèm — mấy thứ chỉnh một lần dùng nhiều năm
Bốn bài trước của mục này nói về bàn làm việc cho người lớn: ngồi cả ngày không mỏi, giữ bàn gọn, bàn cho họp qua màn hình, và bàn đặt trong phòng ngủ. Bài này nói một loại bàn có yêu cầu khác hẳn, vì người dùng nó đang lớn lên mỗi năm: bàn học của trẻ.
Điểm khác biệt lớn nhất: bộ bàn ghế vừa vặn năm nay sẽ không vừa sau mười tám tháng, và trẻ thì không tự nói rằng mình đang ngồi sai.
Chiều cao: chỉnh theo trẻ, không chỉnh theo bàn
Cách kiểm rất nhanh, làm được ngay hôm nay. Cho trẻ ngồi vào ghế rồi nhìn ba điểm:
- Chân: bàn chân đặt phẳng trên sàn, đùi song song mặt sàn, đầu gối gập khoảng một góc vuông. Chân đung đưa giữa không khí là ghế quá cao — kê một cái bục nhỏ dưới chân là xong.
- Tay: khi đặt tay lên mặt bàn, khuỷu tay gập khoảng một góc vuông và vai không bị nhún lên. Vai nhún lên là bàn quá cao so với trẻ.
- Mắt: trẻ không phải cúi gằm xuống sát vở. Cúi sát thường là do bàn quá cao, ghế quá thấp, hoặc thiếu sáng.
Ba điểm này kiểm lại mỗi vài tháng. Trẻ cao lên nhanh và bộ bàn ghế thì đứng yên.
Đèn: đặt phía đối diện tay viết
Đây là mẹo nhỏ mà nhiều nhà làm ngược. Trẻ thuận tay phải thì đèn đặt bên trái, và ngược lại — nếu không, chính bàn tay sẽ đổ bóng lên chỗ đang viết.
- Nên có cả đèn trần lẫn đèn bàn. Chỉ dùng đèn bàn trong phòng tối tạo tương phản mạnh, mỏi mắt nhanh.
- Chao đèn phải che được bóng, đừng để trẻ nhìn thẳng vào nguồn sáng.
- Ánh trung tính cho lúc học, không cần ánh trắng xanh gắt.
- Nếu bàn kê cạnh cửa sổ thì chú ý nắng chiều chiếu thẳng vào mặt bàn hoặc vào màn hình.
Chỗ đặt bàn trong nhà
Không có một chỗ đúng cho mọi nhà, nhưng có mấy nguyên tắc thực tế:
- Trẻ nhỏ thường học tốt hơn ở nơi có người lớn qua lại — góc phòng khách hoặc gần bếp — vì có thể hỏi ngay khi vướng và cũng đỡ bị màn hình khác cuốn đi.
- Trẻ lớn hơn thường cần yên tĩnh và riêng tư hơn.
- Tránh đặt bàn quay lưng ra cửa phòng nếu điều đó khiến trẻ cứ ngoái lại; tránh đặt ngay lối đi lại đông.
- Nếu nhà chật, một bàn ăn được dọn gọn trước giờ học vẫn hơn một góc học tập chật chội không đủ chỗ để vở.
Chừa chỗ cho người ngồi kèm
Với trẻ nhỏ, phần lớn thời gian học có người lớn ngồi cạnh. Vậy mà rất nhiều góc học tập chỉ có một ghế, và người lớn phải ngồi xổm hoặc đứng cúi — tư thế đó khiến buổi kèm bài nhanh trở nên căng thẳng cho cả hai.
Chừa chỗ cho một chiếc ghế thứ hai ngang tầm, hoặc chọn bàn đủ rộng cho hai người ngồi cạnh nhau. Mẹo nhỏ này làm không khí học ở nhà dễ chịu hơn nhiều so với bất kỳ món trang trí nào.
🔴 An toàn quanh góc học
- Kệ sách và tủ cao phải được cố định vào tường. Trẻ hay bám và trèo lên ngăn kéo để lấy đồ trên cao; tủ lật là tai nạn nghiêm trọng và hoàn toàn phòng được.
- Dây điện, dây sạc gom gọn, không để vắt ngang lối đi hay thòng xuống chỗ trẻ ngồi.
- Ổ cắm trong tầm với của trẻ nhỏ thì lắp nắp che.
- Đèn bàn kẹp phải kẹp chắc, không kẹp vào mép mỏng dễ tuột.
- Kéo, dao rọc giấy, ghim cất trong hộp có nắp, để cao khi trẻ còn nhỏ.
- Ghế xoay có bánh xe tiện cho người lớn nhưng dễ trượt với trẻ nhỏ; ghế bốn chân vững hơn.
Giữ bàn học gọn mà không phải dọn hộ
Mục tiêu là để trẻ tự dọn được. Muốn vậy thì chỗ cất phải dễ tới và ít bước:
- Một hộp đựng bút, một khay đựng vở đang dùng, một ngăn cho sách chưa tới lượt.
- Dán nhãn bằng chữ hoặc hình cho từng ngăn, để trẻ biết đồ về đâu.
- Quy ước dọn ba mươi giây khi học xong, làm cùng nhau vài tuần đầu rồi trẻ tự làm.
- Đừng bày quá nhiều đồ trang trí trên mặt bàn — chỗ trống là chỗ để vở.
Mắt và tư thế: khi nào nên đi khám
Nếu trẻ hay cúi sát vở, nheo mắt, dụi mắt, than mỏi cổ hoặc đau đầu sau khi học, thì đừng chỉ chỉnh bàn ghế — hãy cho trẻ đi khám mắt. Nhiều vấn đề về thị lực xuất hiện đúng vào tuổi đi học và trẻ thường không tự nói ra vì chúng tưởng ai cũng nhìn như vậy.
Nói gọn lại
Chỉnh ghế cho chân chạm sàn và khuỷu tay vuông góc, đặt đèn đối diện tay viết, chừa chỗ cho người ngồi kèm, cố định kệ tủ, và kiểm lại chiều cao mỗi vài tháng. Mấy việc này không tốn mấy, nhưng chúng theo trẻ suốt những năm ngồi bàn học nhiều nhất.