Bảng tra chất liệu và cách chăm: mỗi loại sợ gì
✍ Bách Khoa Vật Phẩm
📅 23/08/2026
⏱ 3 phút đọc
👀 103 lượt xem
Bảng tra gọn: mỗi chất liệu sợ gì và chăm thế nào cho đúng.
Bảng tra gọn: mỗi chất liệu sợ gì. Đây là thông tin quyết định món đồ của bạn còn đẹp sau vài năm hay không.
🔴 Bảng "sợ gì"
| Chất liệu | 🔴 Sợ nhất | Cách lau |
|---|---|---|
| Thạch anh, mã não, jasper | Nhiệt cao, va đập | ✅ Khăn mềm, nước mát |
| 🔴 Amethyst | 🔴 NẮNG — nhạt màu vĩnh viễn | Khăn mềm; cất nơi tối |
| 🔴 Lapis, turquoise, malachite | 🔴 NƯỚC, hoá chất — đá xốp | Khăn khô |
| 🔴 Ngọc trai, xà cừ | 🔴 AXIT — mồ hôi, nước hoa | Khăn mềm khô sau mỗi lần đeo |
| 🔴 Hổ phách | 🔴 CỒN, nhiệt, nước hoa | Khăn mềm khô |
| Jadeite loại B | Nắng, nước nóng, siêu âm | Khăn mềm |
| Obsidian | ⚠️ Sốc nhiệt, va đập | Khăn mềm; không xốp |
| 🔴 Marble, đá vôi | 🔴 AXIT — chanh, giấm, chất tẩy | Nước sạch |
| Granite | Ít sợ gì | Nước, xà phòng nhẹ |
| 🔴 Đồng cũ có patina | 🔴 ĐÁNH BÓNG — mất giá trị | Chỉ lau bụi khô |
| Đồng thường | Ẩm — gỉ xanh | Dung dịch chuyên dụng, lau khô kỹ |
| ⚠️ Đồ mạ | Hoá chất tẩy, chà mạnh | Khăn mềm khô |
| ⚠️ Đồ thếp vàng | 🔴 Khăn ướt, hoá chất | Chổi lông mềm |
| Gỗ | Ẩm, nắng gắt, điều hoà khô | Khăn hơi ẩm rồi lau khô |
| Gốm sứ | Sốc nhiệt, va | Nước, tránh chà lên hoạ tiết vẽ |
| Nhựa | ⚠️ Nắng — giòn, bạc màu | Khăn ẩm |
| Bột đá ép | Va đập — sứt khó sửa | Khăn khô |
🔴 Năm kẻ thù chung
- 🔴 Nắng trực tiếp lâu — nhạt màu đá, giòn nhựa, nứt gỗ.
- 🔴 Hoá chất tẩy rửa — hại gần như mọi thứ trong bảng.
- 🔴 Sốc nhiệt — nứt đá, nứt gốm, nứt thuỷ tinh.
- 🔴 Độ ẩm — gỉ kim loại, mốc gỗ, hại đá xốp.
- 🔴 Cất chung không lót — xước nhau.
✅ Tránh được năm thứ này là giữ được phần lớn đồ đạc, bất kể chất liệu.
🔴 Ba việc KHÔNG nên làm
- 🔴 Không ngâm nước muối — hại đá xốp, ăn mòn kim loại, mục dây.
- 🔴 Không phơi nắng để "nạp" — phá màu amethyst và đá nhuộm.
- 🔴 Không đánh bóng đồ đồng cũ và tiền cổ — mất patina là mất giá trị.
⚠️ Ba việc này được khuyên rất phổ biến, và chúng là nguyên nhân hỏng đồ mà chủ nhân không hề biết.
✅ Nếu bạn theo nghi thức nào đó, có cách an toàn tương đương: lau khăn mềm, để dưới ánh trăng, đặt trên vải sạch.
Bảng độ cứng để tra nhanh
| Mohs | Ví dụ | Đeo hằng ngày |
|---|---|---|
| 2–3 | Hổ phách, ngọc trai | 🔴 Không |
| 3–4 | Howlite, malachite, canxit | 🔴 Không |
| 5–6 | Obsidian, lapis, sodalite, hematit | ⚠️ Mặt dây được |
| ✅ 6,5–7,5 | Thạch anh, mã não, jade, garnet | ✅ Được, kể cả nhẫn |
| 8+ | Topaz, spinel, sapphire, ruby | ✅ Được |
🔴 Quy tắc cất giữ: chênh trên 2 bậc Mohs thì không cất chung, không đeo cùng chỗ.
Cất giữ
- ✅ Mỗi món một ô có lót, hoặc túi vải riêng.
- 🔴 Đá mềm cất riêng bắt buộc — hổ phách, ngọc trai.
- ⚠️ Kim cương, corundum cất riêng — chúng làm xước mọi thứ khác.
- ✅ Nơi khô, tránh nắng.
- ⚠️ Đồ bạc — túi chống xỉn nếu có.
Bốn câu hỏi khi mua — để biết cách chăm
- "Đây là chất liệu gì ạ?"
- "Có xử lý gì không ạ?"
- 🔴 "Cần tránh gì khi dùng ạ?"
- "Ghi vào hoá đơn được không ạ?"
🔴 Câu 3 là câu của bài này — và nó là câu người mua hay quên nhất, dù nó quyết định món đồ sống được bao lâu.
❓ Câu hỏi thường gặp
Năm kẻ thù chung của mọi chất liệu là gì?
Nắng trực tiếp lâu (nhạt màu đá, giòn nhựa, nứt gỗ), hoá chất tẩy rửa, sốc nhiệt, độ ẩm, và cất chung không lót khiến chúng xước nhau. Tránh được năm thứ này là giữ được phần lớn đồ đạc bất kể chất liệu.
Ba việc không nên làm là gì?
Không ngâm nước muối (hại đá xốp, ăn mòn kim loại, mục dây), không phơi nắng để 'nạp' (phá màu amethyst và đá nhuộm), và không đánh bóng đồ đồng cũ hay tiền cổ (mất patina là mất giá trị). Ba việc này được khuyên rất phổ biến và là nguyên nhân hỏng đồ mà chủ nhân không hề biết.
Chất liệu nào sợ axit?
Ngọc trai và xà cừ (sợ cả mồ hôi và nước hoa), và marble hay đá vôi (chanh, giấm, chất tẩy làm mờ bề mặt vĩnh viễn).
Đồ thếp vàng lau thế nào?
Chỉ dùng chổi lông mềm hoặc khăn khô rất nhẹ tay. Lau bằng khăn ướt hoặc hoá chất sẽ làm tróc lớp thếp vốn rất mỏng — lỗi hay gặp khi dọn bàn thờ trước Tết.
Quy tắc cất giữ theo độ cứng là gì?
Chênh trên 2 bậc Mohs thì không cất chung và không đeo cùng chỗ. Đá mềm như hổ phách, ngọc trai bắt buộc cất riêng; kim cương và corundum cũng cất riêng vì chúng làm xước mọi thứ khác.
Câu hỏi nào người mua hay quên nhất?
'Cần tránh gì khi dùng ạ?' — dù nó quyết định món đồ sống được bao lâu.