Chậu, đất và tưới: ba thứ quyết định cây trong nhà sống hay chết

Ba bài trước nói chọn loại cây sống được trong nhà, cứu cây đang héo bằng cách đọc triệu chứng, và cây trong nhà có trẻ nhỏ và thú nuôi. Bài này nói ba thứ nền tảng: chậu, đất và cách tưới.

Phần lớn cây trong nhà không chết vì thiếu sáng. Chúng chết vì úng rễ — và ba thứ trên quyết định gần hết chuyện đó.

Chậu: chuyện lỗ thoát nước

• Chậu phải có lỗ thoát ở đáy — đây là điều kiện gần như bắt buộc với người mới trồng.
• Chậu đẹp không có lỗ thì dùng làm vỏ ngoài: trồng trong chậu nhựa có lỗ rồi đặt lồng vào.
• Nhớ đổ nước thừa trong vỏ ngoài sau khi tưới, không để rễ ngâm.
• Đĩa lót phải đổ, giữ nước trong đĩa là cách làm úng cây chậm rãi.
• Chậu quá to so với cây giữ ẩm lâu và dễ úng — lên chậu từng cỡ một.

Chất liệu chậu

• Chậu đất nung thấm hơi, đất khô nhanh hơn — hợp với người hay tưới nhiều.
• Chậu nhựa và chậu sứ giữ ẩm lâu — hợp với người hay quên tưới.
• Chậu nặng thì khó xê dịch nhưng ít bị đổ, cân nhắc nếu nhà có trẻ nhỏ.
• Chậu treo thì nhớ trọng lượng khi ướt, và móc phải bắt chắc vào trần.

Đất: tơi và thoáng

1. Đất vườn xúc thẳng vào chậu thường bị nén chặt và giữ nước quá lâu.
2. Trộn thêm thứ làm tơi: xơ dừa, trấu hun, đá nhỏ, mùn — tuỳ thứ có sẵn.
3. Hỗn hợp tốt là loại nước chảy qua được chứ không đọng lại trên mặt.
4. Thử bằng cách tưới đầy: nước phải chảy ra lỗ đáy trong vòng ít phút.
5. Mỗi loại cây ưa một kiểu đất — hỏi người bán về đúng loại mình mua.

Tưới theo đất, không theo lịch

• Thọc ngón tay xuống đất một đốt: khô thì tưới, còn ẩm thì chờ.
• Tưới đẫm rồi để ráo tốt hơn tưới ít mỗi ngày.
• Mùa mát, mùa mưa thì cây cần ít nước hơn — lịch cố định là chỗ sai phổ biến nhất.
• Cây trong phòng máy lạnh khô mặt nhưng dưới sâu vẫn ẩm; càng phải thử bằng tay.
• Đi vắng vài ngày thì tưới đẫm trước khi đi, đừng nhờ người tưới mà không dặn kỹ.

Nước tưới

• Nước máy để qua đêm trước khi tưới là thói quen nhiều người làm, và không hại gì.
• Nước quá lạnh thì để bớt lạnh, nhất là với cây trong phòng ấm.
• Không tưới bằng nước có xà phòng hay nước rửa chén còn bọt.
• Nước vo gạo tưới được nhưng đừng đổ quá nhiều và đừng để đọng, dễ sinh mùi.

Dấu hiệu tưới sai

• Úng: lá vàng từ dưới lên, gốc mềm, đất có mùi, có nấm mốc trên mặt.
• Thiếu nước: lá rũ nhưng còn xanh, mép lá khô giòn, đất co lại khỏi thành chậu.
• Hai bên trông hơi giống nhau — nên phải kiểm đất chứ đừng đoán.
• Úng chữa khó hơn khát rất nhiều, nên khi phân vân thì chờ thêm một ngày.

Thay đất và sang chậu

• Rễ chui ra lỗ đáy, cây ngừng lớn, nước chảy tuột — dấu hiệu đến lúc sang chậu.
• Chọn chậu lớn hơn một cỡ, đừng nhảy sang chậu quá to.
• Gỡ bớt đất cũ bết quanh rễ, cắt rễ thối nếu có.
• Sau khi sang chậu thì để chỗ mát vài ngày, tưới vừa phải.
• Làm ngoài trời hoặc trên tấm lót cho đỡ phải dọn.

Bón phân: ít mà đều

• Cây trong nhà cần rất ít — bón nhiều là cháy rễ, đây là lỗi hay gặp ở người mới.
• Đọc liều ghi trên bao bì rồi bón nhạt hơn một chút.
• Không bón khi đất đang khô, tưới trước rồi mới bón.
• Cây đang yếu thì đừng bón — chữa gốc rễ trước đã.
• Mùa mát cây nghỉ thì bón thưa hẳn lại.

Vài lưu ý an toàn

• Chậu nặng đặt trên kệ cao là rủi ro rơi — đặt thấp hoặc cố định kệ vào tường.
• Nước tràn ra sàn gạch là chỗ trượt ngã, lau ngay sau khi tưới.
• Đĩa lót đọng nước lâu ngày là chỗ muỗi đẻ — đây là lý do thực tế để đổ đĩa.
• Đất và phân bón để xa tầm trẻ nhỏ, rửa tay sau khi làm.
• Cây lạ thì hỏi trước khi mua nếu nhà có trẻ hoặc thú nuôi hay gặm.

Ba việc, làm đúng là đủ

Chậu có lỗ, đất tơi, tưới theo đất — ba việc này giải quyết phần lớn chuyện cây chết trong nhà. Chúng không tốn tiền, và không cần mua thêm gì.

Sản phẩm chăm cây bán ngoài kia phần lớn là thứ làm tốt hơn một chút, không phải thứ cứu được cây đang bị úng.

Câu hỏi thường gặp