Đặt lô theo mẫu riêng: từ ý tưởng tới hàng về kho
Bài trước nói quy trình đặt lô hàng có sẵn mẫu. Bài này nói bước xa hơn: đặt làm theo mẫu của riêng mình, thứ mà nơi khác không bán giống.
Đây là hướng nhiều cửa hàng muốn đi khi đã ổn định, và cũng là hướng dễ mất tiền nếu bỏ qua mấy bước ở dưới.
Trước hết: có thật sự cần mẫu riêng không
Nói thẳng trước khi nói cách làm. Mẫu riêng đáng khi:
- Mình đã bán ổn định nhóm hàng đó và biết khách muốn gì.
- Có chi tiết cụ thể mà hàng thị trường không đáp ứng — cỡ, kết cấu, cách đóng gói.
- Có đủ vốn để ôm lượng tối thiểu mà không nghẹt dòng tiền.
Chưa đủ ba điều đó thì chọn kỹ trong hàng có sẵn thường hiệu quả hơn, vì rủi ro thấp hơn nhiều mà vẫn tạo được nét riêng qua cách chọn và cách bày.
Số lượng tối thiểu: con số quyết định tất cả
Đây là câu hỏi đầu tiên phải hỏi, trước cả giá.
- Lượng tối thiểu cho mỗi mẫu, và cho mỗi biến thể — hai con số khác nhau. Đổi màu hay đổi cỡ thường tính là biến thể riêng.
- Có gộp nhiều mẫu để đạt mức tối thiểu chung được không.
- Lần đặt lại sau đó có được ít hơn không.
Điểm hai đáng hỏi kỹ: nhiều nơi cho gộp, và điều đó giảm rủi ro rất nhiều vì mình rải được vốn qua vài mẫu thay vì dồn vào một.
Chi phí khuôn và chi phí làm mẫu
- Món cần khuôn thì có chi phí khuôn trả một lần — hỏi rõ con số này và hỏi khuôn thuộc về ai.
- Mẫu thử thường tính phí, và thường không rẻ vì làm đơn chiếc.
- Sửa mẫu vài lần thì mỗi lần lại tốn thêm thời gian và có khi thêm tiền.
Câu "khuôn thuộc về ai" quan trọng hơn vẻ ngoài của nó: nếu mình trả tiền khuôn thì nên rõ ràng về việc nơi đó có được dùng khuôn ấy làm cho người khác hay không.
Duyệt mẫu thử: đừng bỏ qua để tiết kiệm
- Luôn duyệt mẫu thật trước khi chạy lô, không duyệt qua ảnh.
- Cầm, cân, đo — so với số đã thống nhất.
- Thử đúng cách khách sẽ dùng: đeo thử, đặt thử lên bàn, mở hộp thử.
- Đưa vài người khác xem, kể cả người sẽ bán hàng.
- Giữ lại mẫu đã duyệt làm chuẩn để đối chiếu khi hàng về.
Điểm năm là thứ cứu mình khi có tranh cãi về chất lượng lô hàng: có vật chuẩn thì không phải tranh luận bằng trí nhớ.
Dung sai: thống nhất trước, đừng để hàng về mới bàn
Hàng làm loạt không bao giờ giống hệt nhau, nhất là hàng đá tự nhiên và hàng làm tay.
- Thống nhất khoảng chấp nhận được về kích thước và cân nặng.
- Với đá tự nhiên: thống nhất mức chênh về màu và vân — đây là chỗ hay tranh cãi nhất.
- Thống nhất tỷ lệ hàng lỗi chấp nhận được trong lô và cách xử phần vượt.
Ba điều này viết vào thỏa thuận thì cả hai bên đều nhẹ đầu.
Thời gian và cách chia rủi ro
- Đặt mẫu riêng luôn lâu hơn hàng có sẵn, và lần đầu lâu hơn lần sau.
- Chia thành nhiều đợt giao nếu lô lớn — nhận đợt đầu, kiểm, rồi chạy tiếp.
- Đặt cọc là bình thường; hỏi rõ hoàn trong trường hợp nào.
- Với đơn đầu tiên, nên làm lô nhỏ nhất có thể dù đơn giá cao hơn.
Điểm hai là cách chia rủi ro tốt nhất mà ít người hỏi tới.
Đóng gói và nhãn
Phần hay bị nhớ ra vào phút cuối:
- Hộp, túi, thẻ giá — có làm cùng lô không, hay đặt riêng nơi khác.
- Tên và thông tin in trên bao bì phải duyệt kỹ như duyệt mẫu; in sai cả lô là hỏng cả lô.
- Cách đóng gói cho vận chuyển, nhất là hàng dễ vỡ.
Khi hàng về
- Đối chiếu với mẫu đã duyệt, không đối chiếu bằng trí nhớ.
- Kiểm mẫu ngẫu nhiên khắp lô, không chỉ lớp trên.
- Đếm và cân, ghi lại ngay.
- Chụp ảnh phần lỗi trước khi báo.
- Báo trong thời hạn đã thỏa thuận.
Sao chép mẫu của người khác: đừng
Cách nhanh nhất để có mẫu riêng là đưa ảnh mẫu đang bán chạy của nơi khác và bảo làm giống. Nên nói rõ vì sao không nên:
- Có thể vi phạm quyền của người ta với mẫu do họ thiết kế — đây là chuyện pháp lý, và nếu không chắc thì hỏi người có chuyên môn.
- Cạnh tranh bằng bản sao thì chỉ còn cạnh tranh bằng giá, mà đó là cuộc đua không ai thắng.
- Khách nhận ra — nhất là trong ngành mà người mua hay so sánh kỹ trước khi xuống tiền.
Hướng lành hơn và cũng hiệu quả hơn: nói với nơi gia công mình thích chi tiết nào và vì sao, rồi cùng làm ra thứ của mình. Mẫu tạo dáng dân gian quen thuộc thì vốn thuộc về vốn chung, nhưng bản vẽ và cách tạo hình cụ thể của một người thì không.