Đồ gỗ trong nhà: chọn thế nào và giữ được bao lâu
Đồ gỗ là phần lớn nội thất trong nhà Việt, và trong khí hậu nóng ẩm thì tuổi thọ của nó chênh nhau rất nhiều tùy loại gỗ, tùy cách kê và tùy cách chăm.
Bài này nói ba phần đó.
Gỗ tự nhiên và gỗ công nghiệp
Không phải cái nào tốt hơn cái nào — chúng hợp với việc khác nhau.
Gỗ tự nhiên: bền nếu là loại tốt và được chăm; sửa chữa và đánh bóng lại được; vân gỗ mỗi tấm một khác. Đổi lại: đắt hơn, nặng, và có thể cong vênh theo độ ẩm nếu xử lý chưa kỹ.
Gỗ công nghiệp: đồng đều, nhẹ, rẻ hơn, ít cong vênh. Điểm yếu lớn nhất là rất sợ nước — mép ván hút nước rồi phồng, và phồng rồi thì không phục hồi được.
Cách chọn thực tế:
- Nơi khô ráo, ít va chạm — gỗ công nghiệp hoàn toàn hợp lý.
- Nơi ẩm hoặc hay dính nước — bếp, gần nhà tắm, tầng trệt vùng hay ngập — thì cân nhắc kỹ, hoặc chọn loại chống ẩm và bịt kín mép.
- Đồ dùng lâu dài, muốn sửa được — gỗ tự nhiên.
Kê đồ: hai khoảng hở quan trọng
Đây là phần đơn giản nhất mà ảnh hưởng nhiều nhất tới tuổi thọ:
- Chừa khe giữa lưng tủ và tường ngoài — tường ngoài hứng mưa nắng nên ẩm hơn tường trong. Kê sát thì lưng tủ ẩm quanh năm và mốc.
- Nâng đồ khỏi nền — dù chỉ vài phân. Chân đồ chạm nền lau nhà mỗi ngày là chân hỏng trước tiên.
Hai điều này không tốn gì mà kéo dài tuổi thọ đáng kể, nhất là ở tầng trệt.
Mối — mối đe dọa lớn nhất
Trong khí hậu này, mối là chuyện phải phòng chứ không phải chuyện xui rủi. Dấu hiệu sớm:
- Đường đất nhỏ chạy dọc chân tường hoặc chân đồ.
- Mạt gỗ mịn dưới gầm đồ.
- Gõ vào nghe rỗng ở chỗ lẽ ra đặc.
- Cánh mối rụng quanh đèn sau mưa.
Phát hiện sớm thì xử lý được và không lan. Để tới lúc đồ sập thì thường cả khu vực quanh đó đã bị.
Phòng ngừa cơ bản: giữ khô, không để gỗ chạm đất, không chất giấy và bìa carton lâu ngày ở góc ẩm — đó là thức ăn và nơi trú.
Bảo dưỡng theo mùa
- Lau bụi bằng khăn khô hoặc hơi ẩm, lau khô ngay. Không để nước đọng trên mặt gỗ.
- Tránh nắng chiếu trực tiếp lâu ngày — làm bạc màu và nứt bề mặt.
- Mùa mưa chú ý thông thoáng, nhất là tủ kín — mở cửa tủ định kỳ và dùng gói hút ẩm.
- Đánh lại lớp bảo vệ theo hướng dẫn của loại hoàn thiện mà món đồ đó dùng.
Khi mua: mấy chỗ nên xem
- Mối nối và bản lề — đây là chỗ hỏng trước, xem có chắc và có dễ thay không.
- Mép ván với gỗ công nghiệp — dán kín hay hở, vì đây là đường nước vào.
- Mặt sau và mặt dưới — nhiều món chỉ hoàn thiện mặt thấy được; mặt sau thô thì hút ẩm nhanh hơn.
- Chân đồ — có nút chân không, có chỉnh được cho cân không.
Điểm thứ ba là cách nhanh nhất phân biệt món làm kỹ và món làm cho có.
Phần theo nếp phong thủy
- Gỗ thuộc hành Mộc trong ngũ hành — người muốn xét theo mệnh có thể dùng thông tin này.
- Đồ gỗ hỏng, nứt, hoặc mối ăn nên thay hoặc sửa — nếp khuyên vậy, và về thực tế thì đồ mối ăn là nguồn lây sang đồ khác.
- Góc nhọn của bàn tủ hướng vào chỗ ngồi hay chỗ ngủ thì nhiều nếp khuyên tránh — về thực tế thì đó cũng là chỗ hay va vào, nhất là với trẻ nhỏ.
Điểm cuối là ví dụ nữa cho thấy nhiều lời khuyên trong nếp trùng với chuyện an toàn thường ngày.
Đồ gỗ cho từng khu trong nhà
Cùng là gỗ nhưng yêu cầu khác nhau rõ:
- Phòng khách và phòng ngủ — khô ráo, ít va chạm nước. Đây là nơi gỗ công nghiệp dùng thoải mái và bền.
- Bếp — hơi nước, dầu mỡ, nhiệt. Mép ván phải kín tuyệt đối; phần gần bồn rửa và bếp nấu là chỗ hỏng trước.
- Gần nhà tắm — độ ẩm cao thường xuyên. Nhiều nhà chọn vật liệu khác hẳn cho khu này.
- Tầng trệt vùng hay ngập — nên tránh gỗ công nghiệp ở phần thấp, hoặc để phần dưới cùng trống thay vì làm hộc tủ sát nền.
Đồ đóng theo yêu cầu hay đồ có sẵn
Hai lựa chọn với ưu nhược rõ:
- Đóng theo yêu cầu — vừa khít không gian, tận dụng được góc lệch. Đổi lại: không mang theo được khi chuyển nhà, và sửa đổi sau khó.
- Đồ có sẵn — mang theo được, đổi được, thường rẻ hơn. Đổi lại: hiếm khi vừa khít, và với nhà có kích thước lạ thì hao chỗ.
Với nhà thuê thì đồ rời gần như luôn hợp lý hơn — điều này đã nói ở bài mẹo cho nhà thuê. Với nhà ở lâu dài và có góc khó dùng thì đóng theo yêu cầu đáng tiền.