Ở nhà thuê: đồ nào nên mua, đồ nào đừng
Người ở thuê hay đứng trước cùng một câu hỏi với mỗi món đồ: mua hay không mua. Mua thì tốn, mà chuyển nhà thì phải mang theo hoặc bỏ lại; không mua thì ở tạm bợ, và "tạm bợ" đó có khi kéo dài mấy năm.
Bài này đưa một cách phân loại để quyết nhanh, cùng với những món mà người ở thuê hay mua nhầm.
Ba câu hỏi để quyết
Một: mình dùng nó bao nhiêu lần mỗi ngày? Đệm thì tám tiếng mỗi đêm; ghế làm việc thì tám tiếng mỗi ngày; một cái nồi lẩu thì vài lần mỗi năm. Tần suất quyết định việc chi có đáng không.
Hai: mang đi được không? Món nhẹ, tháo được, không kích thước đặc thù thì đi theo mình qua nhiều lần chuyển. Món nặng hoặc đóng cố định thì gần như chắc chắn bỏ lại.
Ba: nếu phải bỏ lại thì mình có tiếc không? Câu này lọc rất tốt. Thứ bạn sẵn sàng bỏ lại thì mua loại rẻ; thứ bạn sẽ tiếc thì mua loại tốt và tính sẵn cách mang theo.
Nhóm nên mua loại tốt, kể cả khi ở thuê
Đệm hoặc topper. Đây là khoản đáng chi nhất và cũng hay bị bỏ qua nhất. Bạn nằm trên nó một phần ba đời, và đệm của nhà thuê thường là thứ chủ nhà mua rẻ nhất có thể. Đệm cuộn lại được hoặc topper mỏng thì mang theo dễ.
Ghế nếu bạn ngồi làm việc nhiều. Ghế tốt tháo rời được và đi theo nhiều lần chuyển.
Gối và chăn ga. Rẻ hơn đệm nhiều mà ảnh hưởng tới giấc ngủ rõ rệt.
Đèn. Một đèn bàn hoặc đèn đứng tốt đổi hẳn cảm giác căn phòng, và nó nhẹ, mang đi đâu cũng được. Đây là món có tỷ lệ cải thiện trên chi phí cao nhất với nhà thuê.
Nồi và chảo tử tế nếu bạn nấu thường xuyên. Dùng được rất nhiều năm.
Rèm chắn sáng nếu phòng hướng đông hoặc gần đèn đường. Rèm có thể mang đi và lắp lại; chỉ cần chọn cách treo không khoan tường.
Nhóm nên mua loại rẻ hoặc đồ cũ
Tủ và kệ cồng kềnh. Nặng, khó tháo lắp nhiều lần, và mỗi nhà một kích thước. Mua đồ cũ hoặc loại lắp ráp rẻ, và tính sẵn là sẽ để lại.
Bàn ăn. Tương tự.
Đồ trang trí. Nhà thuê thường không giữ lâu, và gu của bạn cũng đổi.
Đồ dùng theo mùa — quạt sưởi, máy hút ẩm nếu chỉ dùng vài tháng. Cân nhắc mua cũ.
Nhóm nên cân nhắc thuê hoặc mượn
Máy giặt — nhiều nhà thuê đã có sẵn, và nếu không thì tiệm giặt gần nhà thường rẻ hơn khi tính cả chi phí mua, chuyển và lắp đặt.
Đồ dùng một vài lần — nồi lẩu lớn, dụng cụ sửa chữa chuyên dụng, thang cao. Mượn hàng xóm hoặc thuê.
Đồ cho dịp đặc biệt — bộ bát đĩa đãi khách đông. Chỉ dùng vài lần mỗi năm mà chiếm chỗ cả năm.
Món hay mua nhầm
Đồ nội thất lớn mua mới. Mất giá rất nhanh, khó mang đi, và bán lại thì được rất ít. Nếu cần thì mua cũ.
Rèm may đo theo kích thước cửa sổ nhà này. Nhà sau kích thước khác là bỏ. Mua rèm may sẵn khổ tiêu chuẩn thì dùng lại được nhiều nơi hơn.
Đồ cần khoan tường. Kệ treo, giá treo, đèn gắn tường — vừa phải xin phép chủ nhà, vừa phải trả lại nguyên trạng khi đi. Có nhiều cách thay thế không khoan: thanh treo áp lực, móc dán, giá đứng.
Cây lớn trồng chậu nặng. Chuyển nhà với một chậu cây ba chục ký là việc không ai muốn làm hai lần.
Đồ điện lắp cố định — bình nóng lạnh, điều hoà tự mua. Trước khi mua thì thoả thuận rõ với chủ nhà: ai lắp, ai trả tiền, và khi đi thì tháo mang theo hay để lại có được trừ tiền không. Ghi vào văn bản, vì đây là nguồn tranh chấp phổ biến lúc trả nhà.
Cải thiện nhà thuê mà không đụng vào kết cấu
Ánh sáng — thêm đèn là cách hiệu quả nhất và không đụng gì. Đèn đứng, đèn bàn, đèn kẹp.
Rèm — dùng thanh treo áp lực hoặc thanh gắn vào khung cửa sẵn có.
Thảm — che sàn cũ, giảm tiếng vang, và mang đi được.
Giấy dán tường loại bóc được hoặc decal — nhưng thử một góc nhỏ trước, vì một số loại bóc ra kéo theo cả lớp sơn, và lúc trả nhà thì bạn chịu.
Giá đứng thay kệ treo — cùng công dụng mà không khoan.
Móc dán — đọc kỹ mức tải và trừ hao; và nhớ rằng ẩm cao làm keo yếu đi, nên ở Việt Nam thì đừng treo đồ nặng bằng móc dán.
Phần cần thoả thuận với chủ nhà
Ghi rõ từ đầu, bằng văn bản hoặc ít nhất là tin nhắn giữ lại:
Được cải tạo tới đâu — khoan tường, sơn lại, thay thiết bị.
Hỏng thì ai sửa — thường hỏng do hao mòn tự nhiên thì chủ nhà chịu, hỏng do sử dụng thì người thuê chịu, nhưng ranh giới phải ghi rõ chứ đừng để hiểu ngầm.
Đồ mình mua lắp thêm thì khi đi xử lý thế nào.
Biên bản bàn giao có ảnh chụp tình trạng lúc vào ở. Đây là thứ tránh được phần lớn tranh cãi lúc trả nhà — chụp cả những vết xước, vết ố đã có sẵn.
Khi chuyển đi
Quyết sớm món nào mang món nào bỏ. Đừng để tới hôm chuyển mới quyết — lúc đó mệt và quyết vội thì thường mang theo cả những thứ đáng bỏ.
Bán hoặc cho đi từ hai tuần trước. Đồ cũ cần thời gian để tìm người nhận.
Trả nhà đúng tình trạng — tháo móc dán, lấp lỗ khoan nếu đã thoả thuận vậy, dọn sạch. Việc này ảnh hưởng trực tiếp tới tiền cọc.
Về phần bài trí
Nhiều người ở thuê ngại bài trí vì nghĩ "ở tạm thôi". Nhưng nếu bạn ở đó một hai năm thì đó không phải tạm — đó là nơi bạn sống mỗi ngày trong quãng thời gian đó.
Cách cân bằng hợp lý: chi cho những thứ mang đi được và ảnh hưởng hằng ngày — đệm, đèn, rèm, thảm. Đây là bốn món vừa cải thiện rõ vừa theo bạn sang nhà sau.
Còn phần bài trí theo quan niệm thì với nhà thuê có một điểm thực tế: phần lớn thứ liên quan tới kết cấu và hướng thì không đổi được. Cái làm được là kê lại đồ, thêm sáng, giữ thoáng và giữ gọn — và những thứ đó thì ai cũng thấy kết quả.
Tóm lại
Ba câu để quyết: dùng mấy lần mỗi ngày, mang đi được không, bỏ lại có tiếc không. Mua loại tốt cho đệm, gối, đèn, ghế và nồi — những thứ vừa ảnh hưởng hằng ngày vừa mang đi được. Mua rẻ hoặc mua cũ cho tủ kệ cồng kềnh. Tránh đồ cần khoan tường và rèm may đo. Thoả thuận bằng văn bản về cải tạo và về đồ mình lắp thêm, và chụp ảnh tình trạng lúc vào ở.