Ghép đơn với người khác cho đủ số lượng tối thiểu

Ba bài trước nói những gì cần biết khi mua số lượng lớn, nhập bao nhiêu và vào mùa nào, và chuyện thanh toán trong đơn lớn. Bài này nói cách nhiều người vốn mỏng vẫn lấy được giá sỉ: ghép đơn với người khác.

Cách này hiệu quả thật. Nhưng nó biến một giao dịch mua bán thành một thoả thuận giữa hai người — và phần lớn rắc rối nằm ở chỗ không ai chịu nói rõ từ đầu.

Chọn người ghép

• Người bán hàng khác địa bàn hoặc khác nhóm khách — ghép với đối thủ trực tiếp thì mệt về sau.
• Người mình biết rõ hoặc có người quen chung; đây không phải lúc làm quen với người lạ trên mạng.
• Người có khả năng trả đúng hạn; ghép đơn là mình gánh rủi ro của họ.
• Bắt đầu bằng đơn nhỏ với người mới ghép lần đầu.
• Hai người thì dễ, bốn năm người thì phức tạp nhanh — càng đông càng phải chặt chẽ.

Thoả thuận trước khi đặt

1. Ai đặt hàng và đứng tên với nhà cung cấp.
2. Ai trả trước, trả bao nhiêu, khi nào — và tiền chuyển vào đâu.
3. Chia hàng theo danh sách cụ thể: ai lấy mã nào, số lượng bao nhiêu. Viết ra, đừng nhớ.
4. Chia phí vận chuyển theo cách nào: theo số lượng, theo giá trị, hay chia đều.
5. Nhận hàng ở đâu và ai đi nhận.
6. Xử lý hàng lỗi và hàng thiếu thế nào — đây là điều khoản quan trọng nhất và hay bị bỏ qua nhất.

Viết ra dù là chỗ quen

• Một tin nhắn liệt kê đầy đủ cũng đã đủ với đơn nhỏ.
• Cả hai xác nhận lại bằng chữ, không phải bằng biểu tượng đồng ý.
• Đơn lớn thì làm bảng: mã, số lượng, đơn giá, thành tiền, ai lấy.
• Giữ biên lai chuyển khoản với nội dung ghi rõ.
• Viết ra không phải vì nghi nhau — mà vì hai người nhớ khác nhau là chuyện bình thường.

Khi hàng về

• Kiểm chung nếu được, hoặc quay video lúc mở kiện rồi gửi cho bên kia.
• Chia đúng theo bảng đã chốt, không chia theo cảm tính lúc mở hàng.
• Hàng lỗi chia theo tỉ lệ đã thoả thuận, không đẩy hết cho một người.
• Hàng thiếu thì cùng khiếu nại, và cùng chịu phần thiệt nếu không đòi được.
• Chốt sổ ngay khi chia xong, đừng để dây dưa sang đơn sau.

Mấy chỗ hay sinh chuyện

1. Một người đổi ý sau khi đã đặt — chốt trước rằng đặt rồi thì không rút.
2. Hàng về chậm và người kia cần gấp hơn mình.
3. Màu hoặc mẫu không như ảnh, hai người đánh giá khác nhau.
4. Hàng đẹp và hàng xấu trong cùng lô: chốt trước cách chia, ví dụ chia xen kẽ hoặc bốc thăm.
5. Một người chậm trả phần tiền — đây là lý do phổ biến nhất khiến hai người thôi ghép.

Nếu mình là người đứng ra gom

• Việc này tốn công hơn người ta nghĩ: gom danh sách, thu tiền, nhận hàng, chia hàng, xử khiếu nại.
• Nói trước phần công đó: hoặc mình lấy phần chênh nhỏ, hoặc người khác đỡ khâu vận chuyển — miễn là rõ ràng.
• Không thu tiền rồi mới đi hỏi hàng; chốt được với nhà cung cấp rồi mới thu.
• Gửi ảnh chụp đơn đặt và biên lai cho mọi người cùng thấy.
• Chốt hạn đăng ký và giữ đúng hạn; ai vào sau thì đợi đợt kế.

Khi nào đừng ghép

• Người kia đang khó khăn về tiền — mình sẽ là người gánh, và mất cả tiền lẫn quan hệ.
• Đơn quá lớn so với khả năng chịu rủi ro của mình nếu bên kia rút.
• Mặt hàng dễ tranh cãi về chất lượng: đá tự nhiên, hàng thủ công mỗi cái một khác.
• Không viết ra được vì ngại — nếu ngại tới mức đó thì đừng ghép.
• Mua ít mà trả giá lẻ vẫn sống được thì cứ mua ít; phần chênh giá không đáng để đổi lấy rủi ro quan hệ.

Cách khác để đạt số lượng

• Hỏi nhà cung cấp có mức tối thiểu thấp hơn không cho khách mới — nhiều nơi linh hoạt hơn bảng giá ghi.
• Đặt định kỳ nhỏ và cam kết số lượng trong quý để có giá tốt.
• Mua qua đại lý cấp dưới: giá cao hơn chút nhưng không phải ôm.
• Gộp nhiều mã trong cùng một đơn nếu nhà cung cấp tính tối thiểu theo giá trị chứ không theo mã.

Ghép đơn là công cụ tốt cho người vốn mỏng. Chỉ cần nhớ rằng mình đang ghép cả rủi ro — và rủi ro thì nên chia bằng văn bản, không chia bằng tin tưởng suông.

Câu hỏi thường gặp