Khi giá nhập tăng: xử với giá bán và với khách

Ba bài trước nói cách so giá sỉ cho đúng, các kiểu chiết khấu và công nợ, và thương lượng khi mua ít. Bài này nói tình huống ai làm hàng cũng gặp: nhà cung cấp báo tăng giá.

Chuyện nguy hiểm không phải là giá tăng — mà là giá vào tăng mà giá ra giữ nguyên, rồi lỗ dần mà không ai thấy cho tới lúc nhìn lại cuối năm.

Kiểm lại giá vốn thật

1. Cộng đủ: giá hàng, vận chuyển, hao hụt, đóng gói, phí thanh toán.
2. Tính cả hàng tồn và hàng lỗi — đây là phần ăn vào lãi mà ít ai đưa vào bảng.
3. Tính công của mình nếu tự làm nhiều khâu.
4. Xem lại từng mã hàng, không tính gộp cả kho: có mã lãi tốt, có mã đang lỗ mà mình không biết.
5. Làm lại bảng này mỗi khi có đợt tăng, đừng dùng con số của năm ngoái.

Hỏi nhà cung cấp cho rõ

• Tăng vì lý do gì: vật liệu, nhân công, vận chuyển, hay tỉ giá. Lý do khác nhau thì khả năng quay lại cũng khác nhau.
• Tăng tạm hay tăng luôn.
• Có giữ giá cũ cho đơn đã đặt không, và tới khi nào.
• Mua nhiều hơn có giữ được giá cũ không — nhưng cân với chi phí ôm hàng.
• Có mã nào không tăng để mình đẩy mã đó.
• Xin thông báo bằng văn bản để mình có cái cho khách thấy khi cần.

Không phải lúc nào cũng phải tăng giá bán

• Giảm quy cách đóng gói nếu phần đó không ảnh hưởng tới khách.
• Gộp đơn để giảm phí vận chuyển trên mỗi món.
• Bỏ mã lãi mỏng và dồn vào mã lãi tốt.
• Đổi quy cách bán: bán theo bộ, theo combo, thay vì lẻ từng món.
• Chấp nhận lãi mỏng hơn trong vài tháng nếu đây là đợt tăng tạm và mình còn chịu được.
• Tính lại xem có nên nhập chỗ khác — nhưng đổi nhà cung cấp cũng có chi phí riêng.

Nếu phải tăng giá

1. Báo trước, đừng để khách phát hiện lúc nhận hoá đơn.
2. Nói rõ mức tăng và từ ngày nào, bằng văn bản hoặc tin nhắn.
3. Nói lý do ngắn gọn và thật: giá vật liệu, giá vận chuyển. Không cần kể khổ, chỉ cần rõ ràng.
4. Cho một khoảng chuyển tiếp: giữ giá cũ cho đơn đặt trước ngày đó — cách này giữ được khách và cũng công bằng.
5. Tăng một lần cho đủ, đừng tăng nhỏ giọt nhiều lần; khách mệt hơn nhiều với nhiều lần tăng nhỏ.
6. Giữ nguyên giá cho khách lâu năm thêm một đợt nếu mình lo được — và nói cho họ biết mình đang làm vậy.

Khách phản ứng

• Nghe hết rồi hãy trả lời; phần lớn khách chỉ cần thấy mình không tăng tuỳ tiện.
• Đưa lựa chọn thay vì chỉ đưa giá mới: mã rẻ hơn, quy cách khác, mua nhiều hơn để có giá tốt.
• Khách bỏ đi vì giá thì đó là thông tin, không phải thất bại — có khách chỉ mua theo giá, và giữ họ bằng mọi giá thường là lỗ.
• Đừng hạ giá riêng cho người kêu to nhất: chuyện đó lan ra và làm hỏng cả bảng giá.
• Ghi lại ai chấp nhận, ai bỏ — dữ liệu này hữu ích cho lần sau.

Hàng đã in bảng giá hoặc đã báo giá

• Giữ đúng giá đã báo cho những báo giá còn hiệu lực — đây là uy tín, và số tiền chênh thường nhỏ hơn cái mất.
• Ghi hạn hiệu lực trên mọi báo giá từ nay: bảy ngày, ba mươi ngày, tuỳ mặt hàng.
• Đơn đã chốt thì giao đúng giá đã chốt, kể cả khi mình lỗ đợt đó.
• Bảng giá in giấy thì ghi rõ có thể thay đổi, và ghi ngày ban hành.

Khi giá nhập giảm

• Giảm giá bán hay giữ nguyên là quyết định kinh doanh — nhưng nên quyết có ý thức, đừng để trôi.
• Giảm cho khách lâu năm trước nếu quyết giảm; họ là người đã chịu đợt tăng cùng mình.
• Hoặc giữ giá và tăng chất lượng: đóng gói tốt hơn, giao nhanh hơn.
• Ghi lại chu kỳ tăng giảm — sau vài năm là biết mùa nào giá thường thấp để nhập.

Khi nào nên đổi nhà cung cấp

• Tăng liên tục mà không giải thích được.
• Chất lượng đi xuống cùng lúc với giá đi lên.
• Giao trễ nhiều lần — khoản này tốn hơn phần chênh giá.
• Có nơi khác giá tốt hơn rõ rệt và đã qua được lô thử.
• Nhưng đừng đổi vội: tìm và thử nhà cung cấp mới tốn thời gian và có rủi ro; đặt lô nhỏ trước rồi hãy chuyển dần.

Việc cần làm đều đặn, không đợi tới lúc tăng giá: giữ một bảng giá vốn cập nhật theo từng mã. Có bảng đó thì mọi quyết định sau đều nhanh và chắc hơn.

Câu hỏi thường gặp