Mẹo bếp: sắp lại cho nấu nhanh, dọn gọn, đỡ mùi
Bếp là nơi mỗi ngày lặp lại cùng một chuỗi thao tác vài lần. Sắp sai thì mỗi bữa mất thêm mấy phút và nhiều bước thừa — nhân lên cả năm thì con số không nhỏ.
Bài này nói cách sắp lại theo luồng làm việc, không đụng tới tủ bếp.
Nghĩ theo ba khu
Mọi bữa nấu đều đi qua ba khu: khu chuẩn bị (rửa, gọt, thái), khu nấu (bếp lửa), và khu để (dọn ra, cất vào).
Nguyên tắc gọn: đồ nào dùng ở khu nào thì cất ngay tại khu đó.
- Dao, thớt, rổ — gần bồn rửa.
- Chảo, nồi, gia vị, muôi, đũa nấu — gần bếp.
- Chén dĩa, hộp đựng — gần chỗ dọn hoặc gần chỗ rửa xong.
Nghe hiển nhiên nhưng phần lớn bếp không được sắp như vậy — đồ nằm ở đâu là do lúc dọn vào để đó, rồi quen.
Khoảng cách giữa ba khu
Ba khu không nên quá xa nhau, nhưng cũng không nên chen chúc. Điểm cần nhất là không có lối đi cắt ngang giữa bếp và bồn rửa — vì đó là quãng người nấu đi lại nhiều nhất, và bưng nồi nóng qua chỗ có người qua lại là chuyện nguy hiểm.
Nếu lối đi trong nhà buộc phải cắt qua đó thì nên đổi thói quen: đặt sẵn khay hoặc chỗ để tạm ở hai đầu.
Tầm với: ba tầng
Sắp theo tần suất dùng:
- Tầm mắt tới tầm ngực — đồ dùng hằng ngày.
- Thấp hơn — đồ nặng như nồi lớn, hộp gạo. Nặng để thấp là nguyên tắc an toàn.
- Cao trên đầu — đồ ít dùng, đồ theo mùa, đồ dịp lễ.
Sai lầm hay gặp: để nồi nặng trên cao. Mỗi lần lấy là một lần rủi ro, nhất là với người lớn tuổi.
Gia vị: chia hai nhóm
Nhóm dùng gần như mỗi bữa để ngay cạnh bếp trong tầm với. Nhóm thỉnh thoảng cất vào tủ.
Không nên để cả dàn gia vị sát bếp lửa: nhiệt làm gia vị nhanh mất mùi và dầu bám lên chai lọ. Cách vài chục phân là đủ.
Mùi: xử ở nguồn
Theo thứ tự hiệu quả:
- Bật hút mùi trước khi nấu vài phút và để chạy thêm sau khi nấu xong. Nhiều người bật lúc đã bốc khói, khi đó đã muộn.
- Vệ sinh lưới lọc hút mùi — lưới bám dầu thì công suất giảm rõ và bản thân nó thành nguồn mùi.
- Mở cửa sổ hoặc cửa sau nếu có, tạo đường cho không khí đi.
- Đổ rác hằng ngày với rác thức ăn, nhất là mùa nóng.
- Xả nước miệng thoát sàn định kỳ nếu ít dùng — bẫy nước cạn là đường mùi cống đi lên.
Với hút mùi loại lọc rồi thổi ngược vào phòng, cần biết là nó không đưa mùi ra ngoài — chỉ lọc bớt. Loại hút thẳng ra ngoài hiệu quả hơn nhiều.
Ba chỗ hay bị bỏ quên khi dọn
- Sau và dưới tủ lạnh — bụi bám vào lưới tản nhiệt làm máy chạy tốn điện hơn, và đây cũng là chỗ thức ăn rơi vào.
- Khe giữa bếp và tủ — dầu mỡ và vụn thức ăn tích tụ, là nơi kiến và gián tìm tới.
- Mặt trên tủ bếp — lớp dầu bám dày dần theo năm, và rất khó lau nếu để lâu.
Ba chỗ này nên vào danh sách dọn cuối năm.
An toàn: bốn thứ đáng kiểm
- Dây dẫn gas và van — kiểm định kỳ, thay khi có dấu hiệu nứt.
- Không để vật dễ cháy gần bếp — khăn, giấy, chai nhựa.
- Tay cầm nồi quay vào trong khi đặt trên bếp, tránh vướng người đi qua.
- Bình chữa cháy nhỏ đặt ở chỗ lấy được nhanh, và cả nhà biết nó ở đâu.
Phần theo nếp phong thủy
Vài điều hay được nhắc, kèm lý do thực tế:
- Bếp không đặt sát bồn rửa — về thực tế là tránh nước bắn vào bếp lửa và tránh chật khi thao tác.
- Bếp không nhìn thẳng cửa chính — tránh gió lùa làm lửa chập chờn và tránh mùi bay ra cửa.
- Bếp không đặt dưới nhà vệ sinh tầng trên — lý do vệ sinh và rủi ro thấm.
Cả ba đều có mặt thực tế rõ ràng, nên làm theo được thì làm, không phải vì tin hay không tin.
Thói quen dọn khi đang nấu
Một cách làm mà nhiều người nấu bếp lâu năm giữ: dọn xen kẽ trong lúc chờ, thay vì để hết rồi dọn một lần.
Trong mỗi bữa luôn có mấy quãng chờ — chờ nước sôi, chờ món chín, chờ nguội. Dùng đúng quãng đó để rửa dụng cụ vừa dùng xong và lau mặt bếp thì lúc ăn xong chỉ còn chén dĩa.
Cách này không tốn thêm thời gian nào cả — nó chỉ chuyển việc dọn vào những phút vốn đang trống. Với người nấu hằng ngày, đây là thay đổi cho cảm giác nhẹ nhõm rõ nhất, hơn cả việc sắp lại tủ.
Kiểm tủ lạnh mỗi tuần một lần
Việc năm phút mà tránh được nhiều thứ: bỏ đồ đã hỏng, đưa đồ sắp hết hạn ra phía trước, lau vệt đổ.
Nên làm ngay trước khi đi chợ — vừa dọn vừa biết còn thiếu gì, khỏi mua trùng thứ đang có. Đây cũng là cách giảm đồ ăn phải bỏ đi, khoản mà ít nhà tính tới nhưng cộng lại cả năm thì đáng kể.