Mẹo tủ lạnh: xếp cho dễ tìm, trữ cho đỡ bỏ

Hai bài trước nói sắp bếp cho nấu nhanh và mẹo bếp an toàn đỡ tốn. Bài này nói riêng cái tủ lạnh — chỗ tốn tiền một cách lặng lẽ nhất trong nhà.

Lý do rất đơn giản: đồ hỏng trong tủ lạnh phần lớn là đồ bị quên, không phải đồ mua sai. Nhìn thấy được thì dùng được.

Nguyên tắc gốc: nhìn thấy thì dùng

• Món nào khuất sau món khác là món sẽ hỏng. Đây là quy luật đúng với mọi tủ lạnh.
• Đừng xếp thành hai lớp nếu tránh được; một lớp nhìn hết là tiêu chuẩn.
• Đồ mới xếp vào sau, đồ cũ đẩy ra trước — làm mỗi lần đi chợ về, mất một phút.
• Một khay "ăn trước" ở ngang tầm mắt: đồ sắp hết hạn dồn hết vào đó.

Riêng khay "ăn trước" giải quyết được phần lớn chuyện bỏ phí — vì nó biến việc nhớ thành việc nhìn.

Chia khu

1. Mỗi loại một khu cố định: đồ uống, đồ ăn liền, nguyên liệu tươi, đồ gia vị mở nắp.
2. Dùng khay hoặc rổ nhựa để nhóm — kéo cả khay ra thay vì lục từng món.
3. Khay trong suốt thì nhìn được mà không cần mở.
4. Đồ ăn sống để ngăn dưới cùng, có hộp hứng, để nước không nhỏ xuống đồ khác — đây là điểm an toàn, không chỉ là gọn gàng.
5. Đồ ăn liền và đồ đã nấu để ngăn trên, cách xa đồ sống.
6. Cánh cửa là chỗ ấm nhất và nhiệt độ dao động nhiều nhất; để đồ ít nhạy ở đó.

Ghi ngày

• Ghi ngày mở nắp lên hũ và chai bằng băng dán giấy — nhiều thứ có hạn ngắn hẳn sau khi mở.
• Ghi ngày nấu lên hộp đồ ăn thừa.
• Một cây bút và cuộn băng dán để ngay trên nóc tủ; tiện thì mới làm đều.
• Không chắc thì bỏ. Đây là nguyên tắc an toàn, và tiếc một hộp thức ăn không đáng đổi lấy một trận đau bụng.

Đồ đông đá

• Chia phần trước khi cấp đông, đúng khẩu phần một bữa — rã cả tảng rồi lại đông lại là thứ nên tránh.
• Ép dẹt túi rồi mới đông: xếp chồng được, và rã nhanh hơn nhiều.
• Ghi tên và ngày — sau một tháng không ai nhận ra tảng màu nâu đó là gì.
• Rã đông trong ngăn mát hoặc theo cách an toàn, không để ngoài bếp cả buổi.
• Đông đá không diệt được vi khuẩn, nó chỉ làm chậm — nên đồ đã có vấn đề thì đông lại cũng không cứu được.

Vệ sinh và vận hành

1. Lau ngay khi đổ, đừng để khô lại.
2. Mỗi tháng dọn một lượt: bỏ đồ quá hạn, lau kệ, kiểm gioăng cửa.
3. Gioăng cửa hở thì tốn điện và đồ nhanh hỏng — thử bằng cách kẹp tờ giấy, rút ra thấy nhẹ tay là gioăng đã yếu.
4. Đừng nhồi quá đầy; khí phải lưu thông thì tủ mới lạnh đều.
5. Cũng đừng để quá trống ở ngăn đông — đầy vừa phải thì giữ lạnh tốt hơn.
6. Để tủ cách tường vài phân cho thoát nhiệt, và tránh kê sát bếp nấu.

Mùi trong tủ

• Tìm nguồn trước thay vì che mùi — gần như luôn có một món là thủ phạm.
• Đậy kín mọi hộp; mùi lan từ hộp hở sang mọi thứ khác.
• Hộp thuỷ tinh giữ mùi ít hơn hộp nhựa cũ, nhất là với đồ có gia vị mạnh.
• Lau bằng nước ấm rồi để thoáng một lúc khi dọn.

Khi mất điện

Chuyện này xảy ra vài lần mỗi năm, và biết trước thì đỡ phải bỏ nhiều:

• Đừng mở cửa tủ. Tủ đóng kín giữ lạnh được khá lâu; mỗi lần mở là mất một phần.
• Ngăn đông giữ lâu hơn ngăn mát, và ngăn đông đầy giữ lâu hơn ngăn đông vơi.
• Mất điện lâu thì dồn đồ ngăn mát xuống ngăn đông — làm một lần rồi đóng lại, đừng mở ra mở vào.
• Đồ dễ hỏng thì ưu tiên nấu hoặc dùng trước khi còn kịp.
• Có điện lại thì kiểm từng thứ. Đồ ấm lên rồi lạnh lại vẫn có thể đã hỏng — không chắc thì bỏ, đây là chỗ không nên tiếc.

Nhà đông người

• Mỗi người một khay riêng nếu ở ghép — hết cảnh đồ của ai lẫn đồ của ai.
• Ghi tên lên đồ chung hoặc để riêng khu đồ chung.
• Thống nhất ai dọn tủ và bao lâu một lần; không nói thì không ai làm.

Mua sắm theo tủ lạnh

Phần này tiết kiệm nhiều nhất mà ít ai làm:

• Nhìn tủ trước khi đi chợ, chụp một tấm ảnh mang theo.
• Mua theo bữa đã định, không mua theo cảm hứng.
• Rau ăn được mấy ngày thì mua chừng đó; mua nhiều rẻ hơn nhưng bỏ đi thì đắt hơn.
• Nấu trước khi mua thêm nếu tủ đang đầy.

Câu hỏi thường gặp