Rèm chắn sáng và rèm cách âm khác nhau thế nào
Đi mua rèm thì hay nghe hai từ: rèm chắn sáng và rèm cách âm. Nhiều nơi bán gộp hai thứ làm một, kiểu "rèm này vừa chắn sáng vừa cách âm", và người mua về thường thất vọng ở vế thứ hai.
Bài này tách hai chuyện ra, nói rõ rèm làm được gì và không làm được gì, rồi tới phần quan trọng hơn cả loại vải: cách treo.
Chắn sáng và cách âm là hai chuyện khác nhau
Chắn sáng phụ thuộc vào việc vải có cho ánh sáng xuyên qua hay không. Vải dệt dày, hoặc vải có lớp phủ, hoặc vải ba lớp có lõi đen ở giữa đều chặn được ánh sáng rất tốt. Đây là thứ rèm làm được và làm tốt — một tấm rèm chắn sáng đúng loại có thể khiến phòng tối gần như hoàn toàn giữa ban ngày.
Cách âm thì khác hẳn về nguyên lý. Chặn âm thanh cần khối lượng — tường dày, kính hộp, cửa đặc. Một tấm vải, dù dày tới đâu, cũng nhẹ hơn rất nhiều so với những thứ đó, nên nó không chặn được tiếng ồn từ ngoài vào theo cách người ta hy vọng.
Cái rèm dày có làm được là hút bớt âm vang trong chính căn phòng. Phòng trống, tường phẳng, sàn gạch thì mọi tiếng động dội lại và nghe to hơn; treo rèm dày vào thì phòng "êm" hơn rõ rệt. Nhiều người cảm nhận điều này rồi kết luận rèm cách âm được — thực ra họ đang nghe kết quả của việc giảm âm vang, không phải của việc chặn tiếng từ ngoài.
Nói gọn: rèm chắn sáng thì thật, rèm cách âm thì chỉ đúng một nửa — nó làm phòng êm hơn chứ không làm phòng yên tĩnh trước tiếng ngoài đường.
Muốn chặn tiếng ồn thật thì phải làm ở cửa sổ
Tiếng ồn từ ngoài vào chủ yếu qua khe hở và qua chính tấm kính. Thứ tự hiệu quả:
Bịt khe hở trước. Đây là việc rẻ nhất và cho kết quả rõ nhất. Gioăng cao su quanh cánh cửa đã chai cứng, khe giữa khung và tường nứt lớp keo, rãnh thoát nước ở chân cửa nhôm kính — tiếng đi qua những chỗ đó nhiều hơn người ta tưởng. Một khe hở nhỏ làm hỏng hiệu quả của cả bộ cửa tốt.
Kính dày hơn hoặc kính hộp. Tốn kém hơn nhưng đây mới là thứ thật sự chặn âm. Kính hộp hai lớp có lớp khí ở giữa cho kết quả tốt hơn hẳn kính đơn.
Rèm dày đứng cuối, như một lớp phụ thêm. Có còn hơn không, nhưng đừng trông chờ nó thay được hai việc trên.
Cách treo quyết định nhiều hơn loại vải
Đây là phần mà rất nhiều người bỏ tiền mua vải tốt rồi treo sai và mất gần hết hiệu quả:
Treo cao, gần trần. Thanh ray đặt sát trần thay vì ngay trên mép cửa sổ vừa làm phòng trông cao hơn, vừa chặn được ánh sáng lọt qua phần trên.
Rộng hơn ô cửa mỗi bên ít nhất hai mươi phân. Rèm chỉ vừa đúng ô cửa thì ánh sáng lọt vào hai bên mép, và đó chính là những vệt sáng chói làm hỏng cả tấm rèm chắn sáng đắt tiền.
Dài chạm sàn hoặc gần chạm sàn. Rèm lửng lơ giữa chừng để hở phần dưới, và với mục đích giữ nhiệt hoặc giảm ồn thì phần hở đó làm mất tác dụng.
Độ xếp ly. Vải may rèm thường cần rộng gấp khoảng hai lần bề ngang cần che thì nếp mới đẹp và mới đủ dày khi kéo lại. Rèm may thiếu vải thì kéo ra căng phẳng, nhìn mỏng và chắn sáng kém hơn.
Hộp che ray hoặc ray âm trần bịt nốt khe sáng phía trên — chi tiết cuối cùng để phòng ngủ thật sự tối.
Rèm hai lớp: cách phổ biến và hợp lý
Bộ hai lớp gồm một lớp voan mỏng phía trong và một lớp dày phía ngoài, chạy trên ray đôi. Ban ngày kéo lớp dày ra, để voan — vẫn có sáng, vẫn riêng tư, không bị nhìn thẳng vào nhà. Tối hoặc khi cần ngủ thì kéo lớp dày.
Đây là giải pháp hợp với phần lớn nhà ở đô thị, nơi nhà đối diện nhà và ban ngày vẫn muốn có ánh sáng tự nhiên.
Lưu ý về voan: ban ngày voan che được tầm nhìn từ ngoài vào vì bên ngoài sáng hơn bên trong. Ban đêm thì ngược lại — trong nhà bật đèn thì người ngoài nhìn vào rõ hơn nhiều so với mình tưởng. Nhiều người không để ý điều này.
Chọn theo hướng cửa sổ
Hướng tây và tây nam ở Việt Nam nhận nắng chiều gắt, nên cần lớp dày và cần rèm chắn nhiệt hoặc lớp phủ phản nhiệt. Nhưng nhắc lại điều quan trọng: chặn nắng từ bên ngoài luôn hiệu quả hơn rèm bên trong, vì lúc rèm chặn được ánh sáng thì nhiệt đã vào phòng qua kính rồi. Có điều kiện thì làm mái hắt, lam chắn, hoặc phim cách nhiệt dán kính; rèm là lớp cuối cùng.
Hướng bắc và đông bắc thì ánh sáng dịu, nhiều nhà chỉ cần voan là đủ.
Phòng ngủ hướng đông đón nắng sớm thì rèm chắn sáng thật sự đáng đầu tư — với người làm ca đêm hoặc ngủ muộn thì đây là thứ đổi hẳn chất lượng giấc ngủ.
Chất liệu và bảo quản
Vải dày giữ bụi nhiều, và rèm là một trong những thứ bẩn nhất trong phòng mà ít ai để ý. Hút bụi rèm bằng đầu hút bàn chải mỗi vài tuần, và giặt theo hướng dẫn của nhà sản xuất — một số loại có lớp phủ không giặt máy được, giặt sai là hỏng lớp phủ và mất khả năng chắn sáng.
Nhà có người dị ứng bụi thì cân nhắc loại vải dễ giặt hoặc rèm cuốn, vì rèm vải dày mà không giặt được thường xuyên là nguồn bụi thường trực trong phòng ngủ.
Vùng ẩm hoặc gần biển thì để ý phần ray và móc — kim loại rẻ gỉ nhanh và làm ố vải.
Về phần quan niệm
Rèm hay được nhắc trong các lời khuyên bài trí với những ý nghĩa về màu sắc hợp mệnh hoặc về việc che chắn. Chuyện chọn màu theo mệnh thì tuỳ mỗi nhà, và có một lưu ý thực tế: rèm là mảng màu lớn nhất trong phòng sau tường, nên màu rèm ảnh hưởng tới cảm giác cả căn phòng nhiều hơn bất kỳ món đồ nào khác. Chọn màu mà mình nhìn thấy dễ chịu mỗi ngày là tiêu chí đáng giữ nhất.
Còn mấy việc mà rèm thật sự làm được — chắn sáng, giảm âm vang, giữ nhiệt, che tầm nhìn từ ngoài vào — thì phụ thuộc vào loại vải và cách treo, và ai cũng kiểm chứng được ngay trong chính phòng mình.
Tóm lại
Rèm chắn sáng thì làm được thật; rèm "cách âm" chỉ giảm âm vang trong phòng chứ không chặn tiếng ngoài đường — muốn chặn thật thì bịt khe hở và làm ở kính. Treo cao sát trần, rộng hơn ô cửa mỗi bên hai mươi phân, dài chạm sàn, may đủ độ xếp ly. Bộ hai lớp voan và vải dày hợp với phần lớn nhà phố. Và nhớ rằng ban đêm thì voan không che được gì.