Cây trong nhà bị sâu bệnh, đất mốc, muỗi ở khay hứng: xử thế nào cho gọn
Bốn bài trước của mục này nói cách chọn loại cây sống được với nhà mình, cách đọc triệu chứng trước khi tưới thêm cho cây đang héo, cây trong nhà khi có trẻ nhỏ và thú nuôi, và ba yếu tố chậu đất tưới. Bài này nói những phiền toái đi kèm mà ít ai bàn trước khi mua cây: sâu bệnh, đất mốc và muỗi.
Điểm quan trọng: cây đặt trong nhà ở thì cách xử phải khác cách xử ngoài vườn. Không thể phun những thứ dùng cho vườn trong một căn phòng kín có người ngủ.
Nhận ra ba nhóm thường gặp
- Rệp và rầy: những chấm nhỏ bám ở mặt dưới lá và ở đọt non, lá dính, đôi khi có kiến kéo tới. Kiến trong nhà đi thẳng lên chậu cây thường là dấu hiệu có rệp.
- Nhện đỏ: lá bạc màu lấm tấm, có mạng rất mảnh ở kẽ lá. Thường xuất hiện khi không khí khô, ví dụ phòng bật máy lạnh nhiều.
- Ruồi nhỏ bay quanh chậu: đây là loại sống ở lớp đất ẩm bề mặt, dấu hiệu bạn đang tưới quá nhiều.
Xử lý an toàn trong nhà ở
Thứ tự nên theo, từ nhẹ tới nặng:
- Cách ly cây bị bệnh khỏi các chậu khác ngay khi phát hiện.
- Lau và xịt nước. Với rệp và nhện đỏ, mang cây ra ngoài và xịt nước mạnh vào mặt dưới lá đã giải quyết được phần lớn. Lau từng lá bằng khăn ẩm với chậu nhỏ.
- Cắt bỏ phần nhiễm nặng — một cành trụi còn hơn cả cây chết.
- Dùng dung dịch chuyên cho cây cảnh trong nhà nếu cần, và mang cây ra ngoài để xử lý, đợi khô rồi mới đưa vào.
- Chấp nhận bỏ cây nếu nhiễm quá nặng và có nguy cơ lây sang các chậu khác.
🔴 Không phun thuốc dùng cho vườn ở trong phòng kín, nhất là phòng ngủ và phòng có trẻ nhỏ. Nếu buộc phải dùng bất kỳ chế phẩm nào, hãy đọc kỹ nhãn, làm ngoài trời, để cây khô hẳn trước khi mang vào, và không bao giờ sang chiết sang chai nước uống.
Đất mốc trắng và nấm mọc trong chậu
Lớp mốc trắng trên mặt đất và những cây nấm nhỏ mọc lên là dấu hiệu đất quá ẩm và thiếu thông thoáng. Cách xử:
- Gạt bỏ lớp mặt bị mốc, thay bằng đất mới hoặc rải một lớp sỏi nhỏ.
- Giảm tưới, và tưới khi lớp mặt đã khô thay vì tưới theo lịch cứng.
- Kiểm lỗ thoát nước — chậu không thoát là nguyên nhân gốc.
- Cho cây ra chỗ sáng hơn và thoáng hơn.
- Không để nước đọng lại trong khay hứng sau khi tưới.
Nếu trong nhà có người bị hen suyễn hoặc dị ứng, nên xử sớm và cân nhắc để cây ở khu vực thoáng; những thắc mắc về sức khoẻ thì hỏi bác sĩ.
🔴 Khay hứng nước: nơi muỗi đẻ ngay trong nhà bạn
Đây là điều đáng nhớ nhất của bài. Muỗi không cần nhiều nước, chỉ cần nước đứng yên vài ngày. Khay hứng dưới chậu cây là nơi lý tưởng, và nó nằm ngay trong phòng khách nhà bạn.
- Đổ nước thừa trong khay sau mỗi lần tưới, đừng để đọng.
- Bình thuỷ sinh, lọ cắm cành thì thay nước vài ngày một lần và rửa lọ.
- Chậu có đế chứa nước sẵn thì kiểm và xả định kỳ.
- Xô, chậu dự trữ nước tưới đặt ngoài ban công thì đậy nắp.
- Kiểm cả những chỗ khuất: khay dưới chậu treo, gốc cây có bẹ đọng nước.
Việc này quan trọng hơn hẳn vào mùa mưa, và nó cũng là phần có ích cho cả khu phố chứ không riêng nhà bạn.
Phòng hơn chữa
- Kiểm cây mới mua trước khi đặt chung với các chậu khác — để riêng một hai tuần là cách đơn giản nhất.
- Lau lá định kỳ: vừa sạch bụi, vừa là dịp bạn nhìn kỹ mặt dưới lá.
- Đừng tưới theo thói quen; sờ đất rồi hãy quyết.
- Cho cây đủ sáng — cây yếu vì thiếu sáng thì dễ nhiễm bệnh hơn.
- Đừng nhồi quá nhiều chậu sát nhau; không khí lưu thông giúp giảm hẳn nấm bệnh.
Khi nào nên bỏ hẳn một chậu
Khi cây đã nhiễm nặng, bạn đã thử vài lần mà không đỡ, và nó đang lây sang những chậu khác. Bỏ một chậu để giữ cả bộ sưu tập là quyết định đúng, và không có gì phải áy náy.
Khi bỏ, đừng đổ đất nhiễm bệnh vào chậu khác hay vào vườn; bỏ cùng rác và rửa sạch chậu trước khi dùng lại.
Nói gọn lại
Cách ly sớm, xịt nước và lau lá trước khi nghĩ tới hoá chất, xử hoá chất thì mang cây ra ngoài, và tuyệt đối không phun thuốc vườn trong phòng kín. Đất mốc là dấu hiệu tưới nhiều, còn khay hứng đọng nước là chỗ muỗi đẻ ngay giữa nhà — đổ nó sau mỗi lần tưới là thói quen đáng giá nhất trong cả bài này.