Tỳ hưu bằng đồng: đồng vàng, đồng đỏ, đồng mạ — chọn sao cho bền và đẹp lâu
Nếu cần một bức tỳ hưu lớn đặt ở quầy cửa hàng, sảnh công ty hay hai bên bàn làm việc, đồng gần như là lựa chọn mặc định: vững chãi, không sợ vỡ khi va chạm, chịu được bụi và thời gian. Điểm cần chú ý là đồng có nhiều loại, và bề mặt có thể được hun màu, mạ vàng hay phủ sơn, mỗi kiểu có độ bền khác nhau.
Bài này giúp bạn đọc được món đồng mình đang xem: đồng gì, đúc thế nào, bề mặt xử lý ra sao, và giữ gìn thế nào để tượng không xỉn loang lổ sau vài mùa nồm.
Đồng vàng, đồng đỏ và đồng thau
Trong cách gọi của thợ đúc, đồng vàng thường là đồng thau, tức hợp kim đồng với kẽm, có màu vàng sáng. Đồng đỏ có tỷ lệ đồng cao hơn, màu đỏ cam ấm. Đồng đen hay đồng xanh là những cách gọi chỉ hợp kim có thêm thiếc hoặc chì, hoặc chỉ màu của lớp hun bề mặt.
Không có loại nào tuyệt đối tốt hơn. Đồng vàng sáng sủa, hợp không gian hiện đại; đồng đỏ ấm, hợp nội thất gỗ; đồng hun giả cổ trầm mặc, hợp phòng làm việc nhiều sách. Điều quan trọng là người bán gọi tên đúng và giá tương xứng với loại đồng.
Đúc nguyên khối hay đúc rỗng
Tượng đồng cỡ nhỏ thường đúc đặc; tượng cỡ trung và lớn thường đúc rỗng để giảm trọng lượng và tiết kiệm vật liệu. Đúc rỗng không phải là gian dối nếu thành tượng đủ dày. Thành quá mỏng thì tượng nhẹ bất thường, gõ nghe tiếng bộp, và dễ móp khi va chạm.
Hãy nhấc thử tượng hoặc hỏi trọng lượng cụ thể khi mua online. So với kích thước, tượng đồng đúc tốt luôn có cảm giác nặng tay. Lật đáy xem: nhiều tượng rỗng có đáy bịt bằng tấm đồng hoặc gỗ; đáy bịt kín, gọn là dấu hiệu làm cẩn thận.
Nhìn đường đúc và độ sắc nét
Tượng đồng được đúc từ khuôn rồi nguội, tức là thợ sửa lại bằng tay. Một bức tượng tốt có bờm, vảy, móng rõ ràng, các đường nét không bị lẹm hay mờ. Đường ráp khuôn ở hai bên thân phải được mài sạch, không còn gờ nổi.
Những tượng làm vội thường có chi tiết tròn tù, bề mặt còn rỗ khí do đúc. Vài lỗ rỗ nhỏ ở đáy là bình thường, nhưng rỗ nhiều ở mặt, ở lưng cho thấy khâu đúc và nguội chưa kỹ. Soi dưới đèn nghiêng sẽ thấy rõ bề mặt có phẳng mịn hay không.
Bề mặt: để nguyên, hun màu, mạ hay sơn
Đồng để nguyên màu sẽ tự xỉn theo thời gian, tạo lớp patina tự nhiên mà nhiều người thích. Đồng hun là đồng được xử lý hoá nhiệt để có màu nâu, đen, xanh cổ ngay từ đầu, đẹp và khá bền nếu được phủ lớp bảo vệ.
Đồng mạ vàng cho màu vàng rực, nhưng lớp mạ mỏng có thể mòn ở chỗ hay chạm tay như đầu, lưng. Đồng phủ sơn nhũ vàng thì rẻ hơn mạ nhưng kém bền nhất, dễ bong. Hỏi rõ bề mặt được xử lý bằng cách nào để biết mình đang trả tiền cho cái gì.
Trọng lượng và vị trí đặt
Tượng đồng lớn có thể rất nặng. Trước khi mua, hãy chắc chắn mặt kệ, mặt quầy chịu được trọng lượng đó, nhất là kệ kính hoặc kệ gỗ mỏng. Đặt tượng nặng lên mặt kính mà không có lót là rủi ro nứt kính khi đặt mạnh tay.
Ở cửa hàng, tượng đồng đặt quầy thu ngân hay hai bên cửa nên có đế cao hoặc kệ riêng, tránh để sát lối đi nơi khách dễ va chân. Với văn phòng, cặp tỳ hưu đồng cỡ vừa trên bàn làm việc là kiểu bày phổ biến, đủ trang trọng mà không chiếm chỗ.
Giữ đồng không xỉn loang lổ
Đồng phản ứng với độ ẩm, mồ hôi tay và hoá chất trong không khí. Mùa nồm, đồng để nguyên dễ có vết xỉn loang. Lau thường xuyên bằng khăn mềm khô là cách đơn giản nhất. Tránh dùng giấy nhám hay chất tẩy mạnh vì sẽ làm trầy và mất lớp hun.
Với đồng mạ hoặc hun có lớp phủ, chỉ cần lau khăn mềm, không chà xát mạnh. Với đồng để nguyên muốn sáng lại, có thể dùng loại kem đánh đồng chuyên dụng, làm nhẹ tay và lau sạch sau khi đánh. Nếu bạn thích vẻ cổ, cứ để patina tự nhiên phát triển đều.
Đồng so với đá: chọn khi nào
Chọn đồng khi bạn cần tượng lớn, đặt nơi đông người qua lại, có trẻ nhỏ, hoặc muốn một món bền gần như vĩnh viễn. Đồng không vỡ khi rơi, không sợ phai màu dưới đèn, dễ vệ sinh hơn những tượng đá nhiều kẽ hở.
Chọn đá khi bạn thích vẻ trong, màu sắc tự nhiên, muốn một món nhỏ đặt bàn hoặc đeo trên người. Nhiều gia đình kết hợp cả hai: tượng đồng lớn ở cửa hàng, tỳ hưu đá nhỏ trên bàn làm việc. Không có lựa chọn duy nhất đúng; hãy chọn theo không gian và thói quen của bạn.
Dấu hiệu đồ đồng kém chất lượng
Tượng nhẹ bất thường so với kích thước, gõ có tiếng bộp đục, có thể là thành quá mỏng hoặc không phải đồng mà là hợp kim kẽm mạ màu đồng. Hợp kim kẽm rẻ hơn nhiều, giòn hơn và dễ bị oxy hoá trắng khi lớp mạ bong.
Màu vàng quá rực, đều như sơn, trong khi giá lại rẻ, thường là sơn nhũ chứ không phải mạ. Nhìn những chỗ hay bị cọ xát như cạnh đế: nếu đã thấy màu kim loại khác lộ ra dưới lớp vàng thì lớp phủ rất mỏng. Một người bán tử tế sẽ nói thật chất liệu thay vì gọi chung là đồng.
Mua tượng đồng lớn: hỏi gì về vận chuyển
Tượng đồng lớn nặng nên chi phí và rủi ro vận chuyển cao hơn. Hỏi rõ cách đóng gói: tượng có được bọc xốp, đóng thùng gỗ hay chỉ thùng carton. Hỏi ai chịu trách nhiệm nếu tượng móp, trầy trong lúc chuyển, và thời hạn báo hư hỏng sau khi nhận.
Khi nhận hàng, mở thùng trước mặt người giao, quay video quá trình mở nếu có thể. Kiểm tra đế, chân, sừng là những chỗ dễ va đập nhất. Với tượng thật lớn, việc lắp đặt cần hai người, đừng tự nhấc một mình để tránh chấn thương lưng và rơi tượng.