Tỳ hưu đá thạch anh: chọn màu, chọn độ trong cho đúng người dùng
Nếu chỉ được chọn một chất liệu để bắt đầu, thạch anh là lựa chọn dễ nhất: đá đủ cứng để giữ nét tạc lâu năm, có nhiều màu để hợp với từng người, và có đủ tầm giá từ món quà nhỏ tới tượng trưng bày. Điều cần làm là nhìn đúng ba thứ: màu, độ trong và tay nghề tạc, rồi mới tính đến kích cỡ.
Bài này đi từng màu thạch anh hay gặp khi mua tỳ hưu, cách tự kiểm một bức tượng ngay tại quầy hoặc qua ảnh, và những trường hợp không nên chọn thạch anh. Giọng của bài là người bán muốn khách mua một lần dùng lâu, chứ không muốn khách mua thêm.
Vì sao thạch anh được chuộng để tạc tỳ hưu
Thạch anh có độ cứng khoảng 7 trên thang Mohs, cao hơn thuỷ tinh thường, nên các chi tiết như bờm, sừng, móng chân giữ được sắc nét qua nhiều năm lau chùi. Đá cũng không quá giòn như một số loại đá màu khác, ít bị mẻ khi va chạm nhẹ trên bàn làm việc hay khi đeo hằng ngày.
Một lý do khác là thạch anh có mặt ở nhiều mỏ, nhiều màu, nên người mua có quyền chọn lựa rộng. Cùng một dáng tỳ hưu, bạn có thể chọn bản tím trầm cho phòng khách, bản vàng sáng cho quầy thu ngân, bản khói nhẹ cho bàn làm việc nhiều giấy tờ. Sự đa dạng này là điểm mạnh mà ít chất liệu nào có được.
Thạch anh tím: trầm, sang và dễ phối
Thạch anh tím là màu được hỏi nhiều nhất. Sắc tím đi từ nhạt như hoa oải hương tới đậm gần như tím than. Màu càng đều và càng đậm tự nhiên thì càng được ưa chuộng, nhưng đá có vân màu chỗ đậm chỗ nhạt cũng là đá thật, không phải lỗi.
Khi đặt trong phòng, thạch anh tím hợp với nội thất gỗ tối hoặc tường màu kem. Một lưu ý thực tế: một số loại thạch anh tím có thể nhạt màu dần nếu để lâu dưới nắng gắt, vì vậy đừng đặt tượng ngay bậu cửa sổ hướng tây. Đặt ở kệ trong nhà, có ánh sáng gián tiếp, màu sẽ giữ được lâu.
Thạch anh vàng và thạch anh tóc vàng
Thạch anh vàng có sắc vàng chanh tới vàng mật ong, thường được người làm kinh doanh chọn vì màu gợi đến vàng bạc theo cách nghĩ dân gian. Thạch anh tóc vàng là thạch anh trong suốt có những sợi khoáng mảnh như tóc nằm bên trong, nhìn nghiêng dưới đèn rất đẹp.
Với thạch anh tóc, giá trị nằm ở mật độ và độ thẳng của sợi tóc, độ trong của nền đá. Sợi tóc rõ, phân bố đều, nền trong thì đẹp hơn sợi tóc lốm đốm trong nền đục. Khi xem qua ảnh, hãy xin người bán chụp ngược sáng, vì chụp thuận sáng thường không thấy được tóc bên trong.
Thạch anh hồng, thạch anh khói và thạch anh trắng
Thạch anh hồng có màu hồng sữa, thường đục nhẹ chứ hiếm khi trong suốt. Nhiều người chọn màu này để tặng phụ nữ hoặc đặt trong phòng ngủ vì cảm giác dịu. Thạch anh khói có sắc nâu xám trong, hợp với văn phòng hiện đại, nội thất kim loại và kính.
Thạch anh trắng trong suốt là chất liệu khó nhất để tạc đẹp, vì mọi vết nứt, mọi chỗ mài chưa kỹ đều lộ rõ. Một bức tỳ hưu thạch anh trắng tạc đẹp, trong đều, ít nứt thường cho thấy tay nghề tốt. Nếu bạn thích sự tinh khiết và tối giản, đây là lựa chọn đáng cân nhắc.
Đọc độ trong, vết nứt và bông đá
Đá tự nhiên hiếm khi trong tuyệt đối. Bên trong thường có bông đá, tức những đám mờ trắng như mây, hoặc những đường nứt tự nhiên nhỏ. Bông đá và vết nứt nhỏ nằm sâu trong lòng đá không làm hỏng tượng. Điều cần tránh là vết nứt chạy ra tới bề mặt, nhất là ở cổ, chân hay sừng, vì đó là chỗ dễ gãy.
Cách kiểm đơn giản là soi đèn pin điện thoại từ phía sau tượng và xoay chậm. Vết nứt bề mặt sẽ ánh lên như một đường kẻ sáng. Dùng móng tay lướt nhẹ qua chỗ nghi ngờ: nếu móng vấp vào khe thì đó là nứt hở. Một tượng đẹp có thể có bông, nhưng không nên có nứt hở ở chỗ chịu lực.
Nhìn tay nghề tạc chứ không chỉ nhìn màu
Hai bức tỳ hưu cùng loại đá có thể chênh nhau nhiều về giá chỉ vì tay nghề. Hãy nhìn mắt có cân không, miệng có há rõ không, bờm và đuôi có đường nét mềm hay bị mài cùn, bốn chân có đứng vững trên mặt phẳng hay bị lệch. Đặt tượng trên mặt bàn phẳng và gõ nhẹ: nếu tượng lắc, đáy chưa được mài phẳng.
Độ bóng cũng nói lên công sức. Mặt đá được đánh bóng kỹ sẽ phản chiếu ánh đèn thành một vệt sáng liền, không loang lổ. Những vùng lõm khó đánh như kẽ chân, dưới cằm thường là nơi thợ vội hay bỏ qua. Lật tượng lên xem đáy cũng là thói quen tốt: đáy sạch, phẳng, không có keo là dấu hiệu làm cẩn thận.
Chọn kích cỡ theo chỗ đặt
Tượng thạch anh để bàn làm việc thường vừa trong lòng bàn tay tới cỡ một gang tay, đủ thấy mà không chiếm chỗ giấy tờ. Đặt quầy thu ngân hay kệ phòng khách có thể chọn lớn hơn, nhưng đừng để tượng lấn át không gian. Một nguyên tắc bày trí dễ nhớ là tượng không nên cao hơn khoảng một phần ba chiều cao của kệ đặt nó.
Với thạch anh, kích thước lớn đồng nghĩa với khối đá lớn và khả năng có nứt cao hơn, nên tượng to cần soi kỹ hơn. Nếu đặt nơi có trẻ nhỏ hay vật nuôi, hãy chọn cỡ vừa và đặt ở chỗ cao, vì thạch anh rơi xuống nền gạch rất dễ vỡ chân hoặc mẻ sừng.
Khi nào không nên chọn thạch anh
Nếu bạn cần một món đeo tay va chạm nhiều, ví dụ làm việc tay chân, chơi thể thao, thì vòng thạch anh vẫn bền nhưng hạt có thể mẻ khi đập vào cạnh bàn, lan can. Lúc đó chất liệu dẻo hơn như gỗ hoặc kim loại có thể hợp hơn. Thạch anh cũng không hợp với người muốn một món thật nhẹ để đeo cả ngày.
Ngoài ra, nếu bạn đặt tượng ngoài trời hoặc nơi nắng chiếu trực tiếp nhiều giờ, một số màu như tím và hồng có thể phai. Khi đó đồng hoặc đá đen như obsidian bền màu hơn. Chọn chất liệu theo cách mình sống và nơi mình đặt sẽ giúp món đồ đi cùng bạn lâu, thay vì phải thay mới sau vài năm.