Tỳ hưu vàng và bạc: đọc tuổi vàng, chọn bạc, phân biệt đặc với rỗng
Một chiếc charm hay mặt dây tỳ hưu bằng vàng, bạc có giá trị nằm ở hai phần: kim loại và công chế tác. Người mua thường chỉ chú ý trọng lượng mà quên hỏi tuổi vàng, độ đặc rỗng và tiền công, nên dễ mua đắt hơn giá trị thực của kim loại hoặc nhận một món dễ móp khi đeo.
Bài này đi qua những điều cơ bản cần biết trước khi mua tỳ hưu vàng bạc: tuổi vàng ảnh hưởng gì tới màu và độ cứng, bạc 925 khác bạc ta ra sao, đặc với rỗng khác nhau thế nào, và giấy tờ nào nên giữ.
Tuổi vàng và màu sắc
Tuổi vàng nói tỷ lệ vàng nguyên chất trong hợp kim. Vàng 24K gần như nguyên chất, màu vàng đậm, rất mềm. Vàng 18K có khoảng ba phần tư là vàng, phần còn lại là kim loại khác giúp cứng hơn. Vàng 14K, 10K có tỷ lệ vàng thấp hơn, cứng hơn nữa và màu nhạt hơn.
Với tỳ hưu tạc chi tiết, vàng 24K mềm nên dễ móp, mờ nét khi đeo lâu. Vàng 18K là điểm cân bằng phổ biến giữa màu đẹp và độ bền. Nếu bạn muốn món đồ giữ giá trị kim loại cao nhất để tích trữ, 24K hợp hơn; nếu muốn đeo hằng ngày, 18K hoặc 14K thực dụng hơn.
Vàng trắng, vàng hồng có phải vàng thật không
Có. Vàng trắng là vàng pha với kim loại trắng và thường được xi một lớp rhodium để trắng sáng. Vàng hồng là vàng pha thêm đồng để có sắc hồng. Tuổi vàng của chúng vẫn được ghi như vàng vàng, ví dụ vàng trắng 18K.
Lớp rhodium trên vàng trắng có thể mòn sau thời gian đeo, để lộ màu hơi vàng bên dưới; đó là tính chất bình thường, có thể xi lại tại tiệm. Vàng hồng không cần xi nhưng có thể sẫm màu nhẹ theo thời gian vì có đồng.
Bạc 925, bạc ta và bạc mạ
Bạc 925 có khoảng 92,5 phần trăm bạc nguyên chất, phần còn lại thường là đồng để cứng hơn, đây là chuẩn phổ biến cho trang sức. Bạc ta thường dùng để chỉ bạc có độ tinh khiết cao hơn, màu trắng đục, mềm hơn, hay dùng cho vòng trẻ em và đồ truyền thống.
Ngoài ra có loại hàng chỉ là hợp kim khác mạ bạc bên ngoài. Bạc 925 thật thường có ký hiệu 925 khắc nhỏ ở mặt trong hoặc móc khoá. Ký hiệu không phải bảo chứng tuyệt đối, nhưng là thông tin tối thiểu nên có; kèm hoá đơn ghi rõ chất liệu thì càng chắc.
Đặc, rỗng hay ép kim
Tỳ hưu vàng có thể đúc đặc, đúc rỗng, hoặc ép từ tấm vàng mỏng rồi hàn lại. Món đặc nặng tay, bền, giữ nét lâu nhưng tốn nhiều vàng. Món rỗng hoặc ép mỏng nhìn to nhưng nhẹ, giá thấp hơn, đổi lại dễ móp nếu va đập hay bị đè.
Không có gì sai với món rỗng nếu người bán nói rõ và giá tương xứng. Rủi ro là khi một món rỗng được bán với cảm giác như món đặc. Hãy hỏi trọng lượng chính xác và cách chế tác, đối chiếu với kích thước để tự đánh giá.
Tiền công và giá trị khi bán lại
Giá một món vàng gồm giá vàng theo trọng lượng cộng tiền công chế tác. Tỳ hưu tạc chi tiết, hoàn thiện kỹ thì tiền công cao hơn món trơn. Khi bán lại, nhiều nơi chỉ thu mua theo giá vàng và trừ hao, không tính tiền công.
Vì vậy nếu mục đích chính là tích trữ, hãy ưu tiên món tuổi vàng cao, công đơn giản. Nếu mục đích là đeo và thích dáng tạc đẹp, tiền công là thứ bạn trả cho cái đẹp, không nên kỳ vọng thu hồi khi bán lại. Hỏi trước chính sách thu đổi của nơi bán để biết rõ.
Giấy tờ nên giữ
Khi mua vàng bạc, hãy giữ hoá đơn ghi rõ tuổi vàng hoặc loại bạc, trọng lượng, tiền công và mã sản phẩm nếu có. Nhiều tiệm khắc ký hiệu tuổi vàng và ký hiệu tiệm lên món đồ; đó là căn cứ khi bạn cần thu đổi hay bảo hành.
Với món có gắn đá như mắt tỳ hưu, viên ngọc trên lưng, hãy hỏi đá gì và có tính vào trọng lượng vàng hay không. Phần đá thường không được thu mua theo giá vàng, nên cần biết trọng lượng vàng riêng để định giá đúng.
Giữ bạc không đen, vàng không trầy
Bạc bị xỉn đen do phản ứng với lưu huỳnh trong không khí, mồ hôi, mỹ phẩm. Cất bạc trong túi kín khi không đeo, tránh để chung với cao su, tránh xịt nước hoa trực tiếp. Khi xỉn, có thể dùng khăn lau bạc chuyên dụng hoặc nhờ tiệm làm sáng lại.
Vàng ít xỉn nhưng dễ trầy, nhất là vàng tuổi cao mềm. Tháo trang sức khi làm việc nhà, tập thể dục, đi biển. Cất riêng từng món trong túi vải để chúng không cọ vào nhau. Định kỳ mang ra tiệm làm sạch, kiểm tra móc khoá và mối hàn.
Chọn kích cỡ mặt tỳ hưu cho người đeo
Mặt dây cho nữ thường chọn cỡ nhỏ, thanh, dài khoảng một đến hai phân, hợp với dây mảnh. Nam thường chọn mặt lớn hơn, dày hơn, đi với dây to bản. Charm vòng tay nên vừa với lỗ xâu và không quá nặng làm vòng lệch về một bên.
Hãy cân nhắc trang phục hằng ngày: áo cổ cao, áo sơ mi cài kín ít khi thấy mặt dây, nên có người chọn nhẫn hoặc charm vòng tay thay thế. Một món vừa vặn, hợp phong cách sẽ được đeo thường xuyên, đó mới là món đáng tiền.
Hiểu đúng về ý nghĩa khi đeo vàng bạc
Trong quan niệm dân gian, vàng gắn với hành Kim và sự sung túc, bạc gắn với sự thanh khiết, nhiều người tin bạc giúp nhận biết điều không lành. Đây là những niềm tin văn hoá, có thể làm món đồ thêm ý nghĩa với người đeo, nhưng không phải lời cam kết về tài lộc hay sức khoẻ.
Khi mua tặng, bạn có thể chia sẻ những ý nghĩa này như một lời chúc. Còn khi tự mua, hãy để giá trị kim loại, vẻ đẹp tạc và sự thoải mái khi đeo là tiêu chí chính. Như vậy món đồ luôn đáng giá dù bạn tin nhiều hay ít vào quan niệm phong thuỷ.