Vệ sinh trang sức theo từng chất liệu: bảng tra và những cách làm hỏng
Không có một cách làm sạch dùng chung cho mọi trang sức. Cách hiệu quả với vàng có thể phá hỏng ngọc trai; cách an toàn với thạch anh có thể làm mờ hổ phách.
Bảng tra theo chất liệu
| Chất liệu | Cách làm sạch | Tuyệt đối tránh |
|---|---|---|
| Vàng | Nước ấm + xà phòng trung tính, bàn chải lông mềm | Chất tẩy có clo (làm giòn vàng) |
| Bạc | Khăn lau bạc; đen nhiều thì dùng baking soda + giấy bạc | Cách baking soda với món gắn đá hoặc bạc oxy hoá cố ý |
| Thép 316L | Nước ấm + xà phòng; rất bền | Bùi nhùi kim loại (gây xước) |
| Thạch anh, mã não | Nước ấm + xà phòng, lau khô ngay | Ngâm lâu; phơi nắng |
| Ngọc phỉ thúy | Khăn ẩm, bàn chải mềm ở rãnh chạm | Nước nóng (sốc nhiệt), máy siêu âm |
| Ngọc trai | Khăn ẩm mềm lau sau MỖI lần đeo | Mọi chất tẩy, cồn, ngâm nước, siêu âm |
| Hổ phách | Khăn ẩm, thỉnh thoảng chút dầu ô liu | Cồn, nước hoa, nắng, siêu âm |
| Ngọc lục bảo | Khăn ẩm, lau nhẹ | Siêu âm và ngâm (đẩy dầu tẩm ra) |
| Malachite, turquoise | Khăn khô hoặc hơi ẩm | Nước nhiều, axit, xà phòng mạnh |
| Dây da | Khăn khô; dầu dưỡng da chuyên dụng | Ngâm nước, phơi nắng |
Quy trình chung cho món "an toàn"
Áp dụng với vàng, thép, thạch anh và các đá cứng không xốp:
- Pha nước ấm nhẹ với một giọt nước rửa chén trung tính.
- Ngâm 3–5 phút (chỉ khi món không có đá xốp, không có dây).
- Chải nhẹ bằng bàn chải lông thật mềm — bàn chải trẻ em là hợp nhất.
- Rửa lại nước sạch. Bịt lỗ thoát bồn rửa trước khi làm — đây là cách mất trang sức phổ biến nhất.
- Thấm khô bằng khăn mềm, để khô hoàn toàn trước khi cất.
Năm cách làm hỏng phổ biến
1. Máy rửa siêu âm cho mọi thứ
Tiện nhưng nguy hiểm với đá có vết nứt, đá tẩm dầu (ngọc lục bảo), đá xốp (turquoise, hổ phách, ngọc trai) và món có ổ đá lỏng — rung có thể làm rơi đá.
Chỉ dùng với: vàng trơn, thép, đá cứng đặc không nứt.
2. Kem đánh răng cho mọi thứ
Kem đánh răng có hạt mài. Với bạc thì tạm được, nhưng với vàng và đá mềm thì nó gây xước li ti làm mờ bề mặt theo thời gian.
3. Ngâm ngọc trai
Ngọc trai xốp và có lớp xà cừ mỏng. Ngâm nước làm nước thấm vào lỗ khoan, làm mục dây bên trong và có thể làm đục lớp xà cừ. Chỉ lau, không ngâm.
4. Nước nóng
Gây sốc nhiệt với đá có vết nứt sẵn, làm nứt lan. Luôn dùng nước ấm nhẹ.
5. Cất chung một hộp
Không phải cách làm sạch nhưng là nguyên nhân xước phổ biến nhất. Kim cương (10 Mohs) và corundum (9) làm xước gần như mọi thứ khác.
Tần suất
- Sau mỗi lần đeo: lau khô nhanh bằng khăn mềm — nhất là ngọc trai và bạc.
- Hằng tháng: vệ sinh kỹ với món đeo thường xuyên.
- Hằng năm: mang đến thợ kiểm tra ổ đá và khoá với món có giá trị. Đá lỏng phát hiện sớm thì siết lại; phát hiện muộn thì mất đá.
Thói quen quan trọng hơn mọi cách vệ sinh
- Đeo sau cùng khi chuẩn bị ra ngoài, tháo đầu tiên khi về.
- Tháo khi tắm, bơi, tập thể thao, làm việc nhà.
- Không xịt nước hoa hay keo tóc khi đang đeo.
- Cất riêng từng món trong túi vải mềm.