Đệm, gối và chăn: chọn thế nào cho ngủ được

Phần lớn lời khuyên về phòng ngủ nói tới hướng giường, màu tường, đồ bày. Nhưng thứ bạn tiếp xúc trực tiếp suốt bảy tám tiếng mỗi đêm là đệm, gối và chăn — và chúng ảnh hưởng tới giấc ngủ nhiều hơn hẳn.

Đệm

Không có loại đệm nào tốt nhất cho mọi người. Đây là điều cần nói trước, vì quảng cáo thường nói ngược lại. Độ cứng phù hợp tuỳ cân nặng, tuỳ tư thế ngủ, và tuỳ cảm nhận riêng.

Tư thế ngủ là yếu tố lớn nhất:

Người nằm nghiêng cần đệm đủ mềm để vai và hông lún xuống, giữ cột sống thẳng.

Người nằm ngửa thường hợp đệm trung bình tới hơi cứng.

Người nằm sấp thường hợp đệm cứng hơn — nhưng nằm sấp vốn gây căng cổ, và nếu bạn hay đau cổ thì đây là điều đáng nói với bác sĩ.

Cân nặng cũng ảnh hưởng: người nặng hơn lún sâu hơn vào cùng một đệm, nên cần đệm cứng hơn để có cùng mức nâng đỡ.

Thử trước khi mua. Nằm thử ít nhất mười phút ở tư thế bạn ngủ thật — không phải ngồi hoặc nằm ba mươi giây. Nhiều nơi có chính sách đổi trong một thời gian; hỏi trước, vì đây là món mà cảm nhận thật chỉ có sau vài đêm.

Tuổi thọ. Đệm võng ở giữa, lún không đều, hoặc bạn ngủ ở nơi khác thấy đỡ đau hơn — đó là dấu hiệu nên thay.

Gối

Độ cao gối quan trọng hơn chất liệu. Nguyên tắc: gối phải giữ cho cổ thẳng hàng với cột sống.

Người nằm nghiêng cần gối cao hơn — đủ để lấp khoảng giữa vai và đầu.

Người nằm ngửa cần gối thấp hơn.

Người nằm sấp cần gối rất mỏng hoặc không gối.

Cách kiểm: nhờ người nhìn từ phía sau khi bạn nằm ở tư thế quen. Cổ gập lên hoặc gập xuống là gối sai độ cao.

Gối cũng có tuổi thọ. Gối xẹp, vón cục, hoặc gập đôi lại mà nó không bật lên thì nên thay. Và gối cũ tích bụi — với người dị ứng thì đây là vấn đề thật.

Gối ôm giúp người nằm nghiêng giữ tư thế và giảm xoắn hông — đơn giản mà nhiều người thấy khác biệt rõ.

Chăn và ga

Chất liệu quyết định độ thoáng. Ở khí hậu nóng ẩm Việt Nam thì đây là yếu tố chính. Sợi tự nhiên thoáng hơn sợi tổng hợp nói chung, nhưng còn tuỳ cách dệt.

Ga giường nên đổi theo mùa. Mùa nóng dùng loại mỏng thoáng; mùa lạnh dùng loại dày hơn. Đây là việc rẻ và tác động rõ.

Giặt định kỳ. Ga và vỏ gối tiếp xúc trực tiếp với da suốt đêm — mồ hôi, dầu, tế bào chết tích lại. Hai tuần một lần là mức nhiều nguồn khuyến nghị, nhà nóng hoặc người ra nhiều mồ hôi thì thường xuyên hơn.

Phơi nắng chăn và gối định kỳ — cách đơn giản và lâu đời để giảm ẩm và mùi.

Nhiệt độ khi ngủ

Đây là yếu tố hay bị bỏ qua mà ảnh hưởng rất rõ:

Cơ thể hạ nhiệt độ khi chuẩn bị ngủ — đây là quá trình sinh lý bình thường. Phòng quá nóng làm quá trình đó khó hơn, nên khó vào giấc.

Phòng hơi mát dễ ngủ hơn phòng ấm với phần lớn người. Đắp chăn mỏng trong phòng mát thường dễ chịu hơn không chăn trong phòng nóng.

Tắm nước ấm trước khi ngủ giúp một số người — cơ chế được cho là liên quan tới việc cơ thể toả nhiệt sau đó.

Chân lạnh khó ngủ — với người hay bị thì tất mỏng khi ngủ là mẹo đơn giản.

Ánh sáng và tiếng ồn

Hai thứ này thuộc về phòng chứ không thuộc về đệm gối, nhưng đáng nhắc vì chúng đi cùng:

Tối là điều kiện cho giấc ngủ sâu. Đèn đường hắt vào, đèn báo thiết bị điện, màn hình — mỗi thứ một ít. Rèm cản sáng và dán che đèn báo là hai việc rẻ.

Ánh sáng trắng lạnh sáng chói trước giờ ngủ làm khó ngủ hơn với nhiều người — mối liên hệ này liên quan tới nhịp sinh học và đã được nghiên cứu nhiều. Đèn ngủ nên vàng ấm và dịu.

Tiếng ồn đều dễ chịu hơn tiếng ồn ngắt quãng. Quạt chạy đều đôi khi dễ ngủ hơn phòng im mà thỉnh thoảng có tiếng xe.

Khi nào nên đi khám

Mấy dấu hiệu không nên tự xử bằng cách đổi đệm:

Ngáy to kèm ngưng thở, hoặc thức dậy mệt dù ngủ đủ giờ.

Đau lưng đau cổ kéo dài không đỡ sau khi đã đổi đệm gối.

Khó ngủ kéo dài nhiều tuần ảnh hưởng tới sinh hoạt.

Chân bồn chồn khó chịu khi nằm.

🔴 Đây là những chuyện thuộc về y tế — hỏi bác sĩ, và đừng để việc đổi đồ đạc hay đổi bố trí phòng làm hoãn điều đó.

Về phần phong thuỷ cho phòng ngủ

Phần trùng với hiểu biết thực tế: phòng ngủ nên yên tĩnh, tối, thoáng, không quá nóng, và có cảm giác an toàn (chỗ dựa lưng, không quay đầu ra cửa). Mấy điều này có lý do đo được và đúng với mọi người.

Phần quy ước: hướng đầu giường theo cung phi, màu chăn theo mệnh, vị trí gương. Mỗi phái nói một khác.

Điều đáng nói: nếu bạn đang khó ngủ, hãy thử phần đo được trước. Đệm gối đúng, phòng tối, phòng mát, giảm tiếng ồn — bốn thứ này có tác động rõ hơn nhiều so với việc xoay giường theo hướng. Và nếu đã thử hết mà vẫn khó ngủ thì đó là lúc nên nói với bác sĩ.

Giường và chỗ đặt giường

Ngoài đệm gối thì bản thân chiếc giường cũng có mấy điều thực tế:

Chiều cao giường. Quá thấp thì khó đứng lên với người lớn tuổi; quá cao thì nguy hiểm khi trèo xuống ban đêm. Mức hợp lý là khi ngồi ở mép giường, chân chạm đất và đùi song song với sàn.

Khoảng cách tới tường. Chừa lối đi ít nhất một bên, và nếu hai người ngủ thì tốt nhất là cả hai bên — người dậy ban đêm không phải trèo qua người kia.

Gầm giường. Chỗ chứa tốt, nhưng đồ để gầm giường tích bụi — với người dị ứng thì nên dùng hộp có nắp.

Giường có tiếng kêu làm phiền cả hai người. Siết lại các mối nối là việc mười phút và thường giải quyết được.

Đầu giường dựa vào tường — nhiều người thấy yên tâm hơn khi có chỗ dựa lưng và không quay đầu ra cửa. Đây là cảm nhận rất phổ biến và cũng là phần thực tế đằng sau lời khuyên truyền thống.

Khi hai người ngủ chung

Đệm đủ rộng — người này trở mình không làm người kia tỉnh.

Chăn riêng là giải pháp mà nhiều cặp thấy hiệu quả: mỗi người một chăn thì không ai bị kéo mất, và mỗi người điều chỉnh độ ấm theo ý mình.

Gối khác nhau — hai người có tư thế ngủ khác nhau thì cần gối khác độ cao. Không có lý do gì phải dùng cùng một loại.

Nhiệt độ khác nhau là chuyện thường gặp. Quạt hướng về phía người thấy nóng, chăn dày hơn cho người thấy lạnh — giải quyết được mà không cần ai chịu đựng.

Tóm lại

Không có loại đệm nào tốt nhất cho mọi người — độ cứng phù hợp tuỳ tư thế ngủ và cân nặng, và người nằm nghiêng cần đệm mềm hơn để vai hông lún xuống giữ cột sống thẳng. Nằm thử ít nhất mười phút ở tư thế bạn ngủ thật. Với gối thì độ cao quan trọng hơn chất liệu: gối phải giữ cổ thẳng hàng với cột sống, và nhờ người nhìn từ phía sau là kiểm được. Phòng hơi mát dễ ngủ hơn phòng ấm vì cơ thể cần hạ nhiệt độ để vào giấc. Và ngáy to kèm ngưng thở, thức dậy mệt dù ngủ đủ, hay đau lưng kéo dài thì hỏi bác sĩ chứ đừng chỉ đổi đệm.